Skip to main content

Full text of "Brevis relatio eorum, quæ spectant ad declarationem Sinarum imperatoris Kamhi circa cæli, Cumfucii, et avorum cultum, datam anno 1700. ... Opera p.p. soc. Jesu, Pekini pro Evengelij propagatione laborantium. Justa exemplar impressum Cantone ex Pechinensi"

See other formats 


BREVIS RELATIO 
EORUM, QUVE 
SPECTANT AD 

DECLARATIONE 
M SINARUM... 

Gesuiti 



Digitized by Google 



BREVIS RELATIO EORUM , 

QILE SPECTANT AD DECLARATIONEM 

SINARUM IMPERATORIS 

K AMH I 

CIRCA CjELI.CUMFUCII, 

£T AVORUM CULTUM, 
Datam Anno 1700. 

Accedunt Primatura , Do&iffi- 
morumque Virorum , & Anti- 

quiffima: TraditioriisTclt.imonia. 

Opera P.P. SOC. JESU,PEKINI 
pro Evangclij Propagatione 
Laborantium; 
fuxta Exemflar impreffum Camone ex Pet 
Permiflu Superiorua 

AllGUST^E Vindelicornm, , & DlLlNCC, 

'i ypis ScSumpribus Joannis CaspariBencakb , 
Bibliopolae. 




i^i N N 0 M. DCCIU. 




A$a anie ( Declaraiionent> 

B Anno :um gravis coh- 
ttovcrfia orta eila ciica Ritus 
Sintcos , contendcntibus qui- 
busdam , illos eiTe Siiperfti*. 
tioibs,& ldololatricos,quos 
Societas JESU jam ab annts 
yo. ut inere Politicos permjferac : res tanti 
momenti > Romam ad S. Sedem , ab utraque 
parte.diveriis temporibus fuit delata. Jux- 
ta diverfitatem, qua utrinque propofita iunt 
quaifiia , diverfae eorum refolutiones prodie- 
runti foluta fcilicet quseftione juris , at veib 
fafti , in qua longioris moliminis opus erat , 
indecifareli&a* Favtbat in illa pro opinio- 
ne Societatis Auctor iras plurima Maxitnorum 
Virorum » atquc etiam rationum , & textuum 
Sinicoriim, de quo multi Tra&atus, & librf , 
varij prodicre : at ver6 cum tjuzftio rur- 
fum ufque Romam euet progrefTa , nec nifi 
pluribus armiai long6que labore eflct finien* 




Z DliCLARATIO SlNENSlS 

da,utraque parre ,texribus antiquorum Scri- 
ptorura ,pro fenfu vero illarum Cajremonia- 
rum decertante : quajrendum aliquod tan- 
\x controverfia: compendjum vifum eft. quod 
fas San£titati,iii primis unionem defideran- 
tUgrattffimumfotet ; fimulque dubiumom- 
ne tolleret circa prolixam illam tot annorum 
quiftionem , &c anxieratem confcienria; quo- 
rundam inde extftentem. 

Igitur communi confiiioPatrumSocieratis 
JESU in Curia Pekinenfi degentium , judi- 
catum fuit adeundum eiTe Imperacorem , &C 
poftulandam Ejus cercam, tutamque Sencen- 
riam defenfuvero,ac LegitimoRiruum , Sc 
Cxremoniarum Imparij Sui,uc conttarer no- 
bisj aneflet merePoliticus , an ver6 aliquid 
aliuderga Cumfucium Philofopbum,&M»jo- 
res Defunctos concineret. Diximus certam, 
tutamque Sententiam , cum folum ad Impera- 
torem fpe&et , quid inillisagendum, quid 
(enticnduin definire. Etenim ciim fupremus 
fir Imperij fui Legislator, quo adresramSa- 
cras.quarnPoliticas,& Civiles : ita abfolu 
ta eft Ejus Au&oritas , ut toti Imperio , quid 
inRiribusomQibusagendum,quid fenciendu, 
abfolute decernat , qubve feniu intelligenda 
Veterum fcripra,definiat, Accedic adanctori- 
tacem ejus Definitionis, quodin ImperioSi- 
narum Sumnum Erudirionis famam obti- 
neat,cuites ipfa fatis confentire videbitur, fi 



Digitized by Google 



ClRCA CULTllM C*LI, CuMFUCII &C. J 

> qtiis multttudinem Sciemia tum rumEuropsa- 
*■ cum , turn Sinicaium , quibus elucet, figilla- 
D* tim perpendat. lpfe Eruditos omnes > qui 
>i ex toto Iniperio huc ad examen , pro Superiori 
n- Gradu conrluunt, per fe ipfum examinat, Sc 
n* deCompoiitionum prsceliemia decernit; fic 
m ut nomen cantaruinlciemiarum obtinear , cui 
o* pares interSubditos fuos invenirivix poffiar. 

At vero ad poftulandam ejus fenrentiam ,non 

i pancx ineranr difficultates vincendx. Tales 

t primo inmitu vi'debantur,utaliquos c PP. ab 

& illo confilio plane deterruerint ; qui de illis 

i- fuperandis fere defperantes , a principio tn 

S contrariam fententiam abierunr. Maxima fe 

> obijciehat , quod Impetator Vir acutifTimi, Sc 
m folertiftimi ingenij, ftatimpenetrare,&peni- 

> tusnoiTe voluiifet , quam ob caufam , Pa- 
i, rres omnes uno ore, a fe ralem definitionem 

poftularent, quoconfilio ? quo fine ? de eo 
i videbatur inrtituturusmultasqu;Eftiones,qui- 
i bus fortafle m notitiam veniret Controver- 
• fiarum , qua; iiVicario Apoftolico contva So- 
cietatem moverentur 1 quo ita fuccedente , 
&indemalisqnibusdam forti eventibus.in- ' 
gens crimen in Socieratem JESU recidebat j 
quafi audoritate ImperatorisGentiIis,contra 
Vicarios Apoftolicos inale abuti voluuTet. 
Hacratiodiu confilium detinuit : omnibus 
omnino judicantibustalcpericulum oulla ra- 
«ione adiri oportete. Sed tandem vicia eft 
A j ilia 



Digitized by Google 



f Dbglahatio Sinensii 
illa difficultas , ac periculum illud plane fub- 
latum ; quando inodus inventus eft , quo (ine 
ulla Imperatoris fufpkione, aut ulliuspericu-p 
To , a fua Majeftare , illa defiderata Declarario 
petetetur ; uri modo ex ipfa tatione propo- 
nendi conftabit. 

Re igitur rurfum cum omnibus com- 
municata > & diligentet difcufla , ac ex- 
aminato illo tr2mite,qui tanquam Securifli- 
musproponebatur jomnium Patrum Senren- 
tia probatum '» atque conclufum * communi 
nomine rem ad Imperatorem deferri oporte- 
te , feu poilulandam de Rituum Sinicorum 
fcnfu DeclatativamSenrenriam. 

QuareDeiauxilioperaliquot dies impla* 
rato,ac parato Libelli Supplicis tenore; pri- 
mu« admonitus eft ille aulicus Mandariniii 
Tarrarus Hefcker dictus , per quem nego- 
tium ad Imperatorem deferrioportebat- Di- 
es agebatur 19. Novembris 1700. decretum- 
que erat die Praifenrationis B. Virginis , Libel- 
lum Supplicem ofFerre. Tartarus Vir in re* 
bus Sinicis apprime verfatus , ob fuam eru- 
ditionem , acutiflimum ingenium , atque ele- 
gsnriffimum ftylum , ab Imperatore magno- 
pere xftimatus , ubi quid rei ageretur , audi- 
vir; illtco nihil dubitans , fenfum Cxremo- 
niarum ergaCumfucium.&Defun&oj pleneV 
Pohticum efte , afleruit , talem efte veterum 
InftKUtorum fenfum,eamefleRegni fenten» 
tiam. 



Digirized by Google 



Circa cultumC*li,Cumfucii &C.' f 
tiim, Infuper interrogatus > quid de vocc 
Tun, feu Cthtm , & Xamlt fentiret ■, ftatim 
per iilasSupremumCali^&TerrxAu&orem, 
ac Dominum fe intell igere , &c veteres Philo- 
fophos , acReges intellexilfe ptonuntiavit; 
ab illo, non veio dcaslo materiali , aut alia 
xe mortua oraniagubernari. 

Sedhominem , ut folcnt hic efle AuKcii 
inprimis pavidum detettebat metus , qua ra- 
tione tatem quxftionem a nobis ptopofitam 
Impetatot accipetet : ea etenim ntmium au- 
dax poftulatio videbatut : neque in animo ' 
habebat ulli > vet minimo periculo noftra cau- 
fa fe exponerc, Dum in ancipiti vecfabatur, 
dubius,quo cventu, Impetatori decetnenda 
quxftio proponeretur ; prxferttm cum per 
illam Impetator , qui Ptinceps eft infctutabi- 
lis , in publicum ptodete cogetemt , & apeitc 
edicere, an Verum DEUM, Cali,Terneque 
Dominnm agnofceret , & illum , non veto , 
Caslum matetiale adotaret : ecce tibi ei flu- 
dtuantiadvenitEunuchus Li nomine , unus 
cx paucis , qui Impeiarori femper afliftunt, 
&in deferendis mandatis famulantur. Ciim 
amicitia ei eflcr conjuniausTartafus,eiiem 
totam ipropofuit, petiturus abillo confilium. 
Feliciflimum tefponfum reddidit ; optimara 
fcilicet fibi illam propoficionem videri.ac cu- 
to ad Imperatoiem deferri pofle. His pau- 
cis «rbis , homo avidus placendi Imperatori, 
A 4 ^non 



Digitized-by Google 



(S " DSCtARATIO SlHBHMf 
non cor.fi rmacus modd ,fed incitacusnonpa- 
rum futr,utrempropoficam perficcret t fed 
ecce dum nos accingimus ad parandum cum 
Tartaro ilio Libellum Sopplicem lingua Tar- 
tara ; Imperator cum Aula ad fluvium Tum 
Tmdlo vifitanduin proficifcitur, id ipfutn 
vero , quod pto eo tempore incommodum 
accidiffc videbatur, opporcunum fuir. Ere- 
nimTartartMdomireli&us eft.eoque tempo- 
r«, quolmperator aberat , ciim otium ei ab- 
undaret, Libellus Supplex abipfoinlmpera- 
toris advemum lingua Tsrtara paratuseft.ex 
Sinico fcripto fumma cantum proponendarutn 
rerum capita contineme.cidem in bunc finem 
a nobis tradico, 

Rediitlmperator in urbemdiei8,Novem- 
bris ; cum vero die fequenti , oppormna oc- 
cafio data non eflet j die jo. ejufdemMeu- 
lis,S. Andrese ApoftoliTelto , convenerunt 
adPalattum quinque eSocierate JESU, fcili- 
cetP. Philippus Grimaldi Re&or CollegijP, 
Thomas Pereyra , P. Anconius Thomas , P. 
Joannes Gerbjlhon , & P, Joachimus Botiuer , 
omntiim^ue Patrum Pekini degentium nomi- 
neobculeruntlmperatori LibeitumSuppIicem 
per nianusduorum Aulicomm Mandarino- 
rum, nempe pradi&iTarrari, & alteriusSo- 
cij ejus, cui Cham Cham Chu nomen eft, Dies 
erar 10. Luns decinue anni KamHi Impera- 
toris j<>. Coram Imperatore omnium noftrum 
nomine, 



Digitized by Googk 



ClRCA CULTUM GiCLI , CuMPUCII &C t *J 

nomine.verbo lubjecerunr. Scripnead nos ex 
Europa Litrera: fuerunr , audttum ibi efle, 
cjuidquid fama longe fpatfir de admirabili 
Imperatoris Sinici Magnanimitate, Sapienua, 
Librorum inrelligentia,acpetfec~ta in omni 
litrerarum genere peritia ; rjuia tamen igno- 
rant Sactificiorum , Rituttmque Sinicotum 
fenfum ; poftulant,ut claramiilorttmiibi ex- 
planationem mittamus : veiiim ciim hsc ma- 
rcria pertineat ad Ipfius Imperij Confuetudi- 
ncs,nec cerco feiamiis, an re<Tte hujusRegni 
fenfmn exprefferimus , nec ne ; non audemus 
Hecrefponfum i nobis,fola privaca au&ori- 
tate noftra mitcere, Quare revercncer fup- 
plicamus Sux Majcftati , ut uos fuper ea re do- 
tere velit. 

Hisaudicis,Imperacor,acceptum libellum 
fupplicem attente legit inAula fuaprscipua, 
quam Kien Cim C/tm vocatu , lub horam o- 
ftavam matutinam prEdifta: diei. Hujus 
aurem Libelli tenor cum eflct lingui Tartara ^ 
ob defe&um characliemm folam ejus vcr- 
fionem Latinam prxlonoflro ■ 
exhibemus. 




A f i. n. 



Ditjilized by 



8 Declaratio Sinensis 

§• II. 

LibeUi Suppltcis verfio , in quo 

tontinetur DecUraiio Rttmtm qttorun- 
dam « & Confuuudinum Sinicarum eo 
Stnftt , cjtto Societat JESU ha£icnm in 
Simt eas permifit .- oblata tmptratori 
.KamHidte 30. Hovembris 
Anni 1700. 

ETiamfi Viri inter Europasos Litterati au- 
dierint de Ritibus, qnibus Sinae honora- 
re folem Cilura , Cumfucium , & Defiin- 
&os Parentes : quia tamen haud intelligunc 
hcmm Rituum rationem > his verbis ad nos 
fcripferunr. Quandoquidem Magni Sina- 
rum Imperatoris benignitas , ac muntficentia 
ad omnia loca pervenit , ejusque nominis , ac 
Sapiemix plane admirabilis fama omnia om- 
nino regna pervafit ; viderur pradidtorum. 
Rituumconfuetudinem inaliqua ratiouefun- 
daram tfiV oportere: quare rogamus vos,ut 
de his ad nos figillatim , $c diftin&e fcribatis, 
Ad haec fic refponderous. 

Cum honoreni Cumfucio exhibent Smx , 
id eo faciunt, quo fuam ei reverentiam teften- 
tur ob traditara fibi do£trinam ; quamcum 
' ab 



Digilized by Google 



CiacA cultum G*ti , Cumfuch &c. 9 
ab ipfo acceperint.quonam pa&ofieri poteft, 
>it ei pro ipfa flexis genibus demif$6que in tcr- 
ram capite , debitum honorem non repen- 
danc i ea fcilicet eft vera rario , quajsrbis 
Sinicus Cumfucium pro Magiftro habet , ac 
venerarur ; & eft genuinus fenfus , quo Sinx 
illum colunt ; quod certe non faciunt , ur ab 
ipfo ingenium, claram imelligentiam , acdi- 
gnitates petant. . , 

Quod fpedat oblationes, Ritusque , qui* 
bus proiequunturDefunctosParentes.acProT 
pinquos Fato Functos,hax ab eis adhibentur, 
ad demonftrandum debitum amorem , ac re-r 
vcrentiam erga illos , nec non gracitudinem 
erga auclores ftirpis, ac gentis fuae, Propter 
cea Veteres Iinperatores determinarunt Ritus 
Solemnes , quibus quotannis , ftatistemporir 
bus , hyeme-, atque xftare exhiberur Defiin- 
&is honor, tum aFilijs erga Parentes, rum i 
Fratribus, cxterisque erga fibi amicicia: , aut 
confanguinitatis vinculo conjun&os. Qtix 
inflitutio eo exprefse rantiim animo fa&a 
eft ,ut ea ratione exprima tur , quantum poteft, 
Summus in Propinquos affectus. 

De Tabellis illis , quas erigunt Avis , Sc 
MajoribusSuis, dicimus eas non ideo crigi , 
quod credant Defun&orum animas in ijs re- 
nderc , vel ut faufta , ac profpera ab eis pe- 
tant i (edcoram illis Tabellis dapes appo^ 
huntj & oblatiqnesfaciuni ,taiuuniur inipfis 
.\' \ quafi. 



Digilized by Coogle 



10 DiCLAR AT.IO SlNB NSIS 

quafi vivis , & prarfcntibus amorcm , & reve- 
rentiam defercntes , eo pa&o demonftrent 
conftans , ac perpetuum ftirpis fuje authoruin 
deuderium, > 

Qiiod autem attinet ad Sacrificia,C*Ioof- 
ferri confueta a PriftisR.egibus,& Impera- 
tenbus , funt ea ipfa , qua: Philofophi Sinae 
vocant KiaoXe ; hoc eft Sacrificia Ca:lo,& 
Terra: dicata , quibus ipfum XamTi, five Su- 
premum Dominum coli dicunt , quam pariter 
ob rarionem Tabetla , coram quaeaSacrificia 
offeruntur,pra:ferthancInfcriptionemX<M»7i, 
hoceft Supremo Domino. Unde manifeftum 
eft , haec facrificia noo offerri Czlo vifibili, Sc 
Materiali ; fed fpeciatim Caeli,Terra;que,ac 
tcrum omnium Aucturi , ac Domino , qucm 
pra: timore fummo , ac reverentia , cum non 
audeant proprio nomine appeltarei GeliSu- 
premi,Ca:Ii benefid, acCaliUniverfalisap» 
pellatione invocare folent t quemadmodurn 
ubi toquuntur cum Reverentia de ipfolmpe- 
ratore , omifsa,reverentizcausa , lmperatoris 
appetlatione,dicunr : infra ejusThront gra- 
dus, aut fupremam Palatij Aulam appellant, 
qua- appellationes cum fint diverfaequoad no- 
men ; reipla tamen,quoad remnomine flgni- 
ficatam , funt plane' unum,& idem. 

Hinc limiliter manifeftc patetTabellam il- 
lam honorificam , nobis olim ab Imperatore 
conceflara ; in qua preprii manu has voces 
fcripfit 



Digitized by,GoogIe 



ClRCA CULTUM C«LI s CuMFUCII $CC. II 

fcripfic Kim Tu* Oelura colite , revera fuifle 
in bunc fenfuui daca. 

NosHomincs Exieri ac Subditi Irupera- 
toris ; cum fimus ejufmodi Riruum panim 
peiiti , ignoremusque, an fcriptum hoc; cum 
veritate concordet . nec ne , reverenter fup- 
plicamus, ut nobis, fuper eare dignetur Regia 
Documenca impertiri ,8crefponfumhoc, iiin 
aliquo abetret a vero Sinarum fenfu, emen- 
dare. 

His perlectis , 8c attence confideracis , ac 
petpenfis Imperator in hunc inodum reipon- 
dit lingua Tartara : Quxin hoc fcripto 
continemur, optime fcripta funt , Sc 
planeconcordant cum magna*Do&ri- 
na, CarIo,Dominis, Parentibus, Ma- 
giftris, ac Pro-Avis, dcbita obfequia 
prarftare.iftaOrbi univerfo communis 
eft lex. Ea , qua: in hoc fcripto con- 
tinencur, veriflima funt, nequccgent 
ulla prorfus emendatione. 

* Siiia: Doctrinam Cumfucij , magnam Do- 
rinam appellant. 

PrxdididuoMandarini ab Imperatoree- 
grefli ,prouthabebantinMandatis, hocDe- 
cretuni nobis Juridice intimarunt , coram 
multis praefentibus in area interiori Palatij 
Imperatoris interiori aulx Tam SmTicn di- 



■Oiciilized by Google 



„^^.S_ „ 

li Declaratio Sirtittst* 
fta: vicina,Sc itlico fcripto exaratum exetn> 
piar altertim nobis traditum e(b, altemtn in- 
tcr a£ta Rcgia Servamm; 

§• III. 

Conficuta poft DecLrationem 

Divulgith. 

H&c autem Imperatdris Declaratio ftarirri 
cum magna approbatione excepra eft ; 
hiultis mirabtibus effe ihrer Europseos Littef- 
tatos, qui exiftimarerlt Litreratos Sinenfes a- 
liquidtnCumfucio ,pr«ter dignitatem Magi- 
ftti,autfuprahominemLitteris indgnem agno- 
fcereautvenerarijDefun&ts Majoribushono- 
resphis quam mere Politicos fxhtbere. Alijs 
dicentibus ( inrcr quos Vkm Tao Hoa Aulicus 
inprlmis etudiuis ) fe aliquid mortuum noa 
venerati t quale eftcaelum materiale ,fedejuS a 
& rerum omnium Supremum Dominum, qui 
omnia videt , & intelligit , fuaque Providen- 
tia gubernat. Talem fuifle fenfum Veterum 
Philofophorum, & maxime ipfius Cumfucij , 
tam clarum.Sc manifeftum , ut negari ane- 
roine , nifi fcine veritati repngnante pofllr» 
Alijsvero exclamantibuSjquitli Familia;,& 
Domus fingul* Herum fuum habent * Givira- 
tcs Prafe&u m , Rcgna , & Imperia fupterhum 



Digitized (oy Google 



ClttCA CULTUM C*LI , CuMFUCII&C. 1} 
Dominura, qui illagubernet: &prounivet- 
fo non etit Dominus , qui illud cum Intelli* 
gentia » ac Providentia moderetur ? &c cum 
Juftitia regat 3 atquc ex ijs fuir Sim L&oyt in- 
ter Academicos Regij Collegij Hdm Linjuen 
iXQti , vir fane 1 ingenij , & Erudi tionis tion vul- 
garis , atque ideo unus prx omnibus fe [ectu s 
ab Imperatore ad Algebram Europaram Sty- 
liSinici puritate dilucidandam. 

Poft aliquot dies , in novis publicis per Pro- 
vincias divulgatis , hoc Imperatoris Decretum 
apparuft, quod fuit ubique , qnod fciamm, 
cum approbatione exceptum, Nova autem 
publica in Sinis non talia funt , qiralia in Eu- 
-opaNoftra , ubi omnis generis rclationes 
tongregantur, In his Sineniibus , qua; a Cu- 
riaproveniunt,vixquidquam aliud , quam 
Imperatoris , aut Acta , aut Decreta leguntur. 
Quoniam autem varijs in Provincijs , multis- 
que urbibus prodiit impreffa hxc Imperaro- 
ris Sententia : expediret bic genuinum , uti 
ad Provincias miflum eft, ac divulgaium , ci- 
emplar,{eu textum proferte, idiomatc , uti 
prodiit.Sinenfi ; fed quia defunt Charafteres 
Typogr aphij s Europaiis/enfum Latinum 
oprima fide damus. 

0 m°)»e 

Stn- 



biqitiz ed by Google 



14 Declaratio SrNENSis 

Senfeu Relationis hmus public* 

fic babet. 

PKxks Tribunalis Marhematicae Philippus 
Griroaldi, Thomas Pereyra, Antonius 
Thomas , Joarjnns Gcrbilhon , & ca:teri Euro* 
pxi , (upplicarunt Imperatori foocmodo.Nos 
Exteri fubditi precamur Veftiam Majeftaiem, 
cujusmagna claritas eft, Sc illuftratio , ut cjux- 
dam nos cdoceat. Litterati Europsci audie- 
runt in Regno Sinenfi efle confuctudinem, 
acRitum venerandi Cumfucium , Sacrificia 
caio joblationesDefunctis faciendi, nec irt- 
relligunt bene rerum harum caufam. Optanc 
audire diflin£tam horum declarationem.Nos 
Subditi veftraiMajelraiis putamus veneratio- 
nem exhiberi Cutnfucio , tanqti^m Magiftro, 
non autem ab illo poftulari felicitatem ,bo- 
numingenium.autPrasfe&uras ejus ope obti- 
nendas,ide6qi ei cultum exhiberi. Arbitrarnuc 
fieri oblariooes Defuoctis Majoribus folum- 
naodo adprodendum erga illos amoxis.acde- 
liderij affeaum ; nec fecuodum librorumSi- 
nicorum, feu Litreratotrim fenfum iilosroga- 
ti ,ut protegaoe , fed hos Riru* fieri taotum- 
mod6,ut pofteii penitus oftendant fuum eig* 
Majoies.&Piopiaquos ai£e%iin , & eorum 
memoriam, Item illara Tabellam , qua: A- 
vis 



Digitized by Google 



CiftcAcnitfoM G«Lf ^CuMrucii&c, i/ 
^is ,& Propinquis erigitur, non ufurpari,qu6d 
putent eorum animasin illis refidere : fedfo- 
lum ur illosreprafentent , quafiibiadeflent.- 
Quo ad RicuS ,quibus Cajlum colirur , exifti- 
hiamus his Sacrificari Czeli , Terra: , & reiiim 
bmnium Auciori ,ac Domino ; non vercV vifi- 
bili fufco-flavo Ge!o. Ncmpe Cumfucius aicj 
quod illa facrificia Kiao Xe didta, pro incen- 
tione , & fine habeanr Xatft 7"«', feu Cseli fu- 
premum Dominum venerari , qUi aliquando' 
non vocatiir Xam Tt , (td Galum, Sicuc (rri- 
peracor,feu fupremus Dominus fipenon vo- 
tatur hoc riomine ; fed dicunc infra ejns Thro- 
iiigradus, aUr fupremam Palatij Aulam ap- 
pellant. Quz quafnvfsncfmiha fini diverfa,- 
tamen res fignificara cft eademj 

Quondam fua Majetbs hoc riobis benefi- 
fcium fecit ut nobis dono daret has proprii 
rnanu fcriptaS Lirtefas , Km Tien (id efi CaN 
lum colendum ) h#c verba j juxta jam expli- 
Cacum lenfum intelligimus. Nos Exreri fub- 
diti pnrum haec inteliigentei in Hunc fenftirri 
tefpondemus » verum quia ea fpeftant ad iii- 
tus Sinicos,' no'n audcmus propna aii&orita- 
te h'oc refponfurfi mitrcre,- Proinde foga- 
fnus Veftrarh Majcftarem ,- iit nos docere iri 
Iiis velit , Bc cuni (ubmiiCone ; ac reverentia 
iax Majeftatis mandatum «xfpe&amu*.- Im- 
peratoris hsc fententia fuit. Qua; hic fcripra 
ftfof j opiimS fcripra func , 5c plane concor- 
S dand 



i£ Deciaratio Sinensis 
dant cum Mngna Dodttina ; Cxlo , Dominis , 
Parentibus, ac Magifttis debitatn Veneratio- 
nem exhibete , ifta orbi univerlo communis 
conluetudo eft, Omnia,qua: in hoc (cripto 
conrinentut, veriffima funt , neque ullus lo- 
cus eft in eo , quidebeat emendari. 

Ha£teuus Veriio RelatioHis Sinenfis , qui 
per omnes alias Provincias e Cutia fuit 



fit in fcnfum facrificij , 8c idem vocabulu-. i 
applicatum Majotibus Defunctis, infenfum 
oblationis: fed notaii debec, eam vocemCS 
latam hic habere fignificationem , eimque u- 
nobique vatde diverfam ; ficut iti lingua Ia- 
tina verbum adorare , quod applicatum Deo 
aliud fignificat , quam dum dicuntur in fcrl- 
ptura Frattes Jofeph illum adorafle. Qu6d 
antem applicatavox illa Defunitis,non figni- 
ficec ofFerre Sacrificium , larispatetex hac 
ipfa Imperatoris declaracionc. 



OPtimos cffe&us habere hic porerit ea De- 
creti hujus Imperatorij divulgatio : cum 




IV. 



EffeBm Declarationem 



cmfetjttentes. 



enim 



s 



.Digitized by Coogle 



tlRCA cultum C^LIjCuMFUCH 8CCi 17 
enitn ficfumma, & abfolotiffima au&oritas 
ImperacorisSinenfis , cujus folius eft Leges 
condere, & conditas interpcctari,ejus deter- 
minacio quoad fubditos magnam. vim habet; 
ac primo quidem vtdetur validilfimum con- 
tra Atheos argumentum ; ac pro ea au&ori- 
tace , ac arftimatione do£trinffi j quam 
Msgnus hic Princeps obtinet j aptif- 
firmim ad efficiendum, uc illi a fno acheiimo 
feccdant , agnolctintque dari caufamprimami 
viventem, &intciligenti4 prffiditam 4 a qua 
omnia exiftunt , & cujus Providencia guber- 
nantur, Sane" experientia oftendir frequeni 
rifTima,qu6d fola ratione facile.conviifti, il- 
lam vere exiftere agnofcanc , quamvis nori 
jdco «lorificent ; quanto magis , quando can- 
tum audtoriratis pondus acceiTerir; Adde^ 
quod de Litteratis Sinis j faltem mul.tis , qni 
Athei funt , auc videiitut , merito dubitati 
poliic.anvereincorde fuo Deum eftenegenrj 
anveromagis exgencis fuperbia ad Atheiftu 
cosfenfus, tum in fcripcis fuis , tum in fer- 
mone , proferendos peftrahantur. In illis fa- 
neGorumenrarijs, & Vecerum interpretatio- 
nibus, quas fcribunc,plusfam4 ii]genij,quam 
vericas qua:ri videtur \ dum per caufas natu- 
ralesomnia explicare nicuncur, fme ullo ad 
caufam invifibilem reeurfu. Quod&inter- 
dum faciunt ipfimer Philofophi iri Europa * 
fluantam Chtiftiana Fides perniiitir 4 Quot 
. B ft funs 



Dicjilized by 



i8 Declaratio Siuensis 
funt inPhilofophia a" communi veterum trs- 
mite recedentes, qui ingenij fubrilitate , Sc 
defidcrio nominis magis , quam veritatis 
pondere abrepti , in acutiffimas fententiasab- 
eunt, etiam ultimos terminoi.quos Fides Chri- 
ftiana pofuit, fuo tramite radentes, aut etiam 
prementes ingeniotum , in (cientiarum ftu- 
dijs luxuriantium effecta funt ; qua: dum Fii 
de Chriftiana non cocrcentur,incirata laudis, 
& gloria cupiditate , quid mitum , fi in prae- 
cipuia errorutu , & atheifmi , verbo , fcripto- 
que pcolabantut ; Quare de eo loquendo , 
re&e dixit Imperator fub finem anni prarte- 
riti. Ea , quibus Litterati Neoterici 
Veterum ftatuta exornant , &: ampli- 
ficant , non funt , nifi qusiiam inven- 
ta, Sc exornationes Rhetorica: , qui- 
bus fuum ingenij florem,& ftyli often- 
dant. 

Igiturcum Atheifmus ille modernorum, & 
VetetumRituum corrupta, Sc violenta inter- 
pretatio magis in fubtili fcribendi confuetu- 
dine ex innatagentis fuperbia, quim in cer- 
ra animi petfuafione refiderc videarur; acce- 
dente hac Imperatocis declaracione , faciie 
induci poterurtt , ut fuos atheifticos fenfus, 
veros , fictosve deponant ; ctim illa per Im- 
perium divulgara , efficax fit Dei Exiftentia: 
prasdicatio, qus nonfine faidtu inGentilium 
ajairais 



Digitized by Google 



ClIUA CULTUM C*LI , CUMEUCII &C. 

aniinis elfe poceft , Mandacinis plurimis , ple- 
risqueLitteratis, & magna plebis multitudi- 
ne, eam per ipfa nova publica aujiente. 

Denique ea erit perpetua.publicaque totius 
Ecclefix Smeniis ad omne imperium prote- 
ftatio,ab ipfolmperatore probata , qu6d in 
exercirioRituumSinicorumCultum mere Po- 
liticum Cumfucij ,& Dcfun&orum , fecun- 
dumRegni Legcs, ab ipfo Imperatore expli- 
catas inrendat, fublatis omnibusfuperftitiofis 
inceutionjbus , aut rebus , qua: non aprima 
Inftitutioneextiterunr, ucilmperacordeclarat, 
fedlonga. temporum ferie,viriohuuiana: ca> 
cicatis, ac natura: pravae , ad Idolo-Lacricos 
Culcus inclinatx itrepierunc. 



Teftimonia Primatum Pr&- 

cipHorum tfuorundam Doclorum Imptrij 
Sinenjis de eodem fenfu Rituum,& 
Confuetudinum Sinkarum. 

SUfficere videbatur cam diftin&um,auchen- 
ticum Imperatoris ceftimonium , uc per- 
fuafum elTec in Riribus , & confuecudinibus Si- 
nicis, dequibus controverfiaeft,nullum alium 
fenfum , nifi mere Policicuni contineri ; cte- 
niiucum ad Imperacorem petcineat declarare, 



§• V. 



B i 




1,0 DfCLARATIO SlNENSIS 

quo fenfu fiant Rirus Imperij fui; urpote.qut 
eii Legum Juridicus Interpres ,ac iple Lcgis- 
latot ■, dubitim nullum reli&tim clt ,per ejus 
ciaram^&clifbniftam dcclanrionem ftiprare- 
v htam , quo ienluea: confuetudines imperij 
Kjus inteltigenda: fint. Verum ne quid ad 
majorcm vetitatis firmitateni defiderari vir 
dearur ; onlnltum viuim ell , exquirere 
fupcr ez^^m te eorum lententiam , qui nutic 
tsmpons maxima luc fiorem raina norainis , 
& a i.cloriiate , tum ptopier Dignitatis gra- 
dum ,rum proprer eminenccm LitcerarumSi- 
nicarum fcienriam, 

H;cc autemTeftirnonia , ne aliquando in 
dubium a quoquam revocari pollint ; una* 
cumDeclaratione Imperatoris fetvanrur in 
archivioColtegijPekinenfis , partim eorun- 
dem Primatum , ac Do&orum figillo , Sc 
fubfcriptjqne mtinita, partim authenricp eq- 
rum Patrum tcfrimonio firmata , qui rantum 
coramoretenus acceperunr, quaado (ciliceti 
ram gravibus viris opportunum non fuit fcri- 
pto exigere. 

Primum fit Teftimonium Regtili, feu Prinr 
cipis Magni nominis inhacCnria, Frattis fci- 
licernatu minoris ipfitis Imperatoiis , auaris 
plufquam annotum 40. qmnec vcnarioni,nec 
alijs Principnm recrc-acionibus deditus, libris 
legendis , & acqtiirend^erudirioni adanimi 
r/elaxationem , quoad negocia ociofiis , tempus, 
opo 



. Digitized by Google 



ClRCA CULTUM C*LI,GuMfUCH SCC. Zl 

operamqueimpendit. LlauseSacietateJESU 
eum convenir die 10. Maij anni-iyoi. ur fu- 
per Ricuum Simcorum fenfu ejus Senremiam 
inquirerec. Is incrodu&us in ejus Palarium , 
confpeclumque, &ao" larus in ftraco fedcre 
jufluseft, {tantibuseicadverfo quacaor Reguli 
Filijs. Poft variasejusdevarijs rebus incer- 
logaciones , & oftenfam orbis delineationem, 
tjuam ipfe Princeps in parvo vencilabro arrifi- 
ciose , & accurate delcripferat ; ei vicilfiin, 
oblataeft illa Declaratio fensiis Ricuum Sini- 
corum Lingua Tartara , eifdem verbis , qui- 
buslmperatorifuerat oblata. Legiceam ac- 
tente, &probavit, infuperaddidic, Vetetes 
Sinas fuperftirioiis Culcibus cacuifle ,"qui pau- 
latim vitio temporumiu Regntim Sinenfe fe 
intromifenint ; illos folum XamTi , feu fu- 
premum CdiDominum adoralfe , non mor- 
tuum , fed vivum , eoque nomine , aut etiam 
Csli , veruni Deum Conditorein , Re&orem- 
queUnivetli incellexilTe , quem nosChriftiani 
fub nomine DominiCili adoramus , eique 
foli vecum Sacnticium obtuliu"e. Valde lau- 
davit libros P.Mactha:iRiccij dsDei Exiftencia, 
quosab aliquormenlibusLinguaTarcara ac- 
ceperar, & poftmodum infuper Lingua Sinica 
habere voluir. Eofdem Princeps Imperij 
Ha:res, coram pluribas e Societate JESU piu- 
riesulcro magnislaudibus extulerat; inquibus 
fcibcecP.Riccius cexcibusSinicis probac , an- 
B 4 tiquos 



Digitized by Google 



11 DECLAfeATIO SlNEUSIS 

pquosSinas fub nomineXu»7#,nQn calunj 
fnateriale, £dverum Deum Csli , &C Terra; 
Pominumadorafle. Aic infnperRegulusLe- 
ges Moralcs , recte' vivendi traditas a Cumfu? 
cio , Legi Chi iftianx , quam ipfc novit , con- 
formescife, illud cantum explicaife , qax 
p^rtineuc ad hanc vitam diiigendam, &poft 
jllain lecutura non artigllTc , quia , fi tam dif- 
ficile experiebacur efficere, ut fibi homines 
crederent , & fus dodlrina: aficncircntur in re ? 
bus vifibilibus, fibiperfuadebat, multo diffi- 
filius derebus invifibilibus, quas funrpoft 
mortem, credituros. Deinum poftvarias in? 
terroganones de Angclis,&: Dsmonibus,de 
ftatu animarum poft morten , de orationibus; 
pro mortuis,alufque ad Religionem fpectanti? 
bus , dequibusloqucntem perduas&ampliiis 
horas audivit , adftanttbusFdijs fuis, Patrem 
beneyolc, 8c cum hoaore exceptmn i fe di, 
mifit. 

Alterum firPer- IlluftrisViri Sofan Laoyc , 
qui annis io. Colaum , feu Primum totius Im? 
perij Miniftrum egit , antea Prxfidem Tribu- 
nalisRituum , nuncvero Praetorianorum Prs- 
fectum , S; Imperatori a Confilijsfere prsci- 
puum. Iseft,qu; anno pracedfntis fieculi 
oz, niiifiis elt ab Iinpcratore ad TiibunalRi-r 
tuum.ac dcindcCol.iorum,uc fua eloqucntia 
perfuaHerct , dandam libertatem Edifto Pub- 
Ijcq , Legi Chriftiana: , ad ^uam ille bene 



Digilizad by GoOgle 



CrRCA CULTUM C^I-IiCuMEUCII&C. Z} 

affe&us ftrenue id priftiti:,&efficacitereft 
conlecutus. 

Hic Vir Primarius a 1 duobus e Societate 
JESU fuperfenniRituum,acConfuetudiniim* 
Sinicarumimerrogatusdieii.Aprilisanni hu- 
jus,ita refpondit. Aperiain , inquit, vobis 
pltri , quod rci eft, qubdque «nfuerunt 
femperfuperhisSapientiifimi quiquc. Cuni- 
fuciiis Virintignis probiraris , & dodtrina; * 
Jmper?o Sinico tradidir •R.egqln vir.nn .reiri 
domefticam , atque ipfum Impetium rc£te in^ 
(tituendii &propterea colituc tanqi|am Vif 
eximieprobus,& fapiens ; aihtl in eo fuit, 
neque agnofcirai : fupra humanann conditio- 
nem. Cultus iile , ac Ritus omnes , qiiibas 
colitur a Sapieiitibus , funt valde diverfi ab ijs , 
quibus coluntnr Spiritus , Sc idok ; neque 
eniminhoc cuhu , qui foliim eft gratitudinis 
erga Magiftrum , &c obfervanria;argumcntum, 
quidquam felicitatis , aut adjumenti ab eo pe- 
titur , aut fperatur. Interrogatus deinde , an 
non fint.qui dicant,& credanr , animam 
Cutrifucijrefiderereverain illaTabella , co- 
ram qua celebrantur ejufmodi Ritus , aut in 
iliadefcendere , quiqueabeo perantfpertntqi 
ingeniurn,fcicntiam,dignitates; id vehementer 
reijciens, ffcindignans att : abiita magtta Do- 
6trina Sputia illa imperitorum , Sc in Lege Si- 
nica falfariomm locucio , Sc praxesa mente 

Peinde 



Sapientum tam aliena: 
B c 



'.'■'■■ ,:■:'„.■:■:■ by 



14 Declaratio Sinensis 

Deinde circa Ritus ergaDefundtosdiccre 
requiittus qaid feotiret ? refpondir quoque eos 
nullateuus coli a fipientibus , IJolomm ,aur 
^Spii itiiiim more , fed culcu Polirico tantuin . 
acCivili. nihilonininuab ijspeti , aut fpetari, 
Dihitque aliud imetidi folito illo Reverentia; , 
ac Cukus apparatu , hoceft , tam fiequentibus 
corporis indinatiombus , dapibus , faffitu 
aliifque oblarionibus, imo Sc ipfismer illis Ta- 
bellis, coram quibus iingula illa celebramur ; 
quam uc Filij , ac Nepotes fuum erga Progeni- 
toies amorem , defiderium , & gracitudinem . 
Cjuantuminfc eft , ipiis veluci prxfcnnbus te- 
ftentur ; infuper , ait , quod jam de Cumfucij 
cultu dixerat, neminem pofTe,citra nocam 
impetitix, aut hxrefeos in Sapientum do- 
drina , quidquam contra hxc dicere,atit 
(encire. 

Denique imeirogatus , quid cenferet de 
Xamti, Scde Caslo , cujus Cultunt, &c Invo- 
cationem multum depraedicantJLitteraci Sinx ; 
refpondic, per voccm illam7«» ideftca:ium , 
ubiagmit de Ejns culcu,8c Veneratione Sa- 
pientesSma; , inteiligi ab ijs , non quidem Cae- 
lumM.reiiale^&vifibilcfedXiwr^hoceft 
fupremii n Ca:li Dominum , qui eft rerum om- 
nium Au&or, LargicorBonorum Omnium , 
Orbis univerfiDominus, omniavidens , om- 
niaaudiens.omnta gubernans.ac denique is 
jpfe , quem nos Chriftiani fub nomine TunChtt t 



Digitized by Coogle 



ClRCA CULTUM CdSLI , CllMRTCII SCC t If 

feuCscli Dominum adoramus. His deinde 
fubjeci, quodquando juffulmperacoris , pro 
libertate RegiigioniChriftiana; concedenda , 
cgit apud Prtefc&os Supremi TnbunalisRi- 
tuum, & apufl Colaos Sinas , quorum aliqui 
repugnabant, hac ratione uius iit ad periua- 
dendum,quodnosco!cremus eundera Supre- 
tnum Domimim, quem Siox ab antiquiflmio 
temporefernpercoluerunr; evidensfcilicet ei- 
fe, eum fupremtim reruro omntum Dominum, 
que.Ti Europsei TtenChu vocanr , Sz adoran: , 
eileeundem, quem SapientesSina; iubnomi- 
bus7*f» , Sc XamTt venerati funt. 

Ciim auteni hicVir Primarius , jipiusex 
ofKcio adftidflet Imperatori Sacri6canti in 
Tempiis TienTan, TtTan , hoc eft Qelo.SC 
Terra: dicatis , five Supremo eorum Domino , 
ut conftat ex infcriptione Fromifpicij,&Ta- 
bells , dcquoinfra, atque infuper, cum etir 
am aliquoties ab Imperatoredetegatus fuifTet , 
utejuslocoSolemneilludSacrificmmofFerrer, 
deillisTemplis,&Sacrificijs inrerrogatus,ita 
refpondit. Nihil , inquit , in his Templis , 
acSacnficijsagirur fuperftinofum , nihil cum 
Idolo- Latris commune. Nulla ibi ftatua , aut 
figura; nihil alind prster Tabeliam , in qua 
fcriptum eft vocabulum XamTi , five Supre- 
mus Cxii Dominus. Neque in Soicnni illa 
invocatione , que Ijnperatoris no*iine, alta 
yoce,ex Scripto pronuntiatur eo cempore , 
quo 



'Digitized by Google 



* — — -^. — ~ — ; — x& 

}6 Declaratio Sinensis 
quofpfeoffert Sacnficium, cominetur quid» 
quam aliud , quam fupplicacio , qax Supcemo 
Csli Domino , qua pco coro Imperio petuncur; 
pmnia neceffaria ad felicitatem publicam, ac 
tranquillitatem. 

Ha:cubiproferre defijt , data eft ei legenda 
Declaratio lupra telata , 6c approbata Decrcto 
Imperaroris;quam cum legerecad fingula 
capira,ita ommno fe haber,ajebat : ea confor- 
miafnnrijs,qua: vobismod&expofuij hic ge- 
nuinuseft Rituum illorum Senlus, vere, Sc di- 
ftinc~be expreiTus, 

Tertium Teftimonium fic ab altetoPrimaria 
Viro, qui Ordine , & Auftoricatc nihil infe- 
rior eft priori, (cilket MimLao Te , & p a ri 
bonoafFe&u cum fuo ColIega,Divinam Le- 
gem , Ejufque Miniftros profequitur, Is fuit 
Prinius Colaus , feu Primus Impeiij Minifter 
annisif. nunc verdlmperarori a ConfiIijs,Pa- 
lacij Magnatcm agit. Olim Juvenis , ob emi- 
nentem Scicntjam in Lirteris Sinias-, ac Tar- 
(aricis, SummamquelngenijLaudem , ablm- 
peratorc XnmChi fa£tus Bibliotheca; Regia; 
Prxfe<aus , ad vertendos SinicosLibros in Lin- 
guam Tartaricam adhibitus fuitjfic, utnon 
minoti laude erudicionis , qnam Summa; A.u- 
&oritatis,quamin hacCuria obcinet, perto- 
tum Imperium fit nociffimus, & in Summo ho- 
noreabomnibushabeatur, 

Hic 



Digilized b? Coogle 



ClRCA CULTUM C-£LI , CUMFUCII &CC. &f 

Hic Vit interrogatus quid de Ritibus fini- 
cis fentiret > a duobus eifdem Pattibus eSo* 
cietate J E S U , eodem die 11. Aprilis anni hu- 
jus, quo fcilicet (enfu Caelo ,Cumfucio, atque 
Defun&is Cuttus exhiberentur , quid de ijs 
fingulis ipfe, quid~fapientes Sinx fentirenr. 
Ad fingula quifitorum capita eodem fenfa 
prorfns refpondir, quo fupra* ejus Collegam 
refpondifTeretulimus^verbis folum utcunque? 
diverfis. SaepiusauteminculcavitneUmbrarri 
quidem Divinicatis, aut poteftatis piufquam 
humans agnofciafapientibus SinisinCumfu- 
cio, & Progenitoribus Defundfcis , nihil ab iilis 

Eeti , aut fperari. Audiendo cum rifu mira- 
atur efTe homines inEuro'pa,qui fufpicaren* 
turSinarum etiam fapientes colere Cumfu- 
cium, Avos, ac Cseteros Parentes Mortuos, 
tanquam Idola, aut (piritus , in quibus efTet 
peteftas ipfisbenefaciendi,id illiscxprobrans» 
quod de fapientibus Sinis tam temere 1 , & inju- 
riose fentirenr. Infuper fubjunxit xdificia 
publica Cumfucio , publica Progenitonbus 
Defunctis non conftrui nifi ad fignificandam 
gratimdincm , & obfervantiam fuam erga 
utrofque , erga Cumfucinm quidern , ut Magi* 
ftrum & Reftauratorem Regularum vita: hu- 
niana: conformiter redbe rationi inftituenda: * 
& Imperij refte adminiftrandi ; erga Progeni- 
toces vero tanquam vitx Cax < ac bona: educa- 
tionis audtores. Prairerca feme],iterumque 
diftin* 



Digitized.by Google 



jg Decl ARATIO SlNENSlS 

diftin&e afferuit , a aemine Magna Da&rinA 
beneperico credi, auc dici , animastumCum* 
fucij, rum ProgenitorumrefidereiniilisTabcl- 
lis Xuagnty diclris, coram quibus celebran- 
turCeremoniales Rirus , autin eas defcende- 
re: fed prsdictasTabellaseo tantum confifio 
erigi» uc earum prafentia, oculis adfhntium 
ob|ecta fuppleat quodammodo Cumfucij , $E 
Progenitorum Morcuorum abfentiam, eorum- 
que excitet vividiorem memoriam. 

Quoad vocabula Ttnt, ideft , Gslum , Sc 
XatftTi id eft fupremus Csli Dominus 5 eadem 
etiam omnino expofuic , qua; in pracedenti 
Teftimonio concincntur , afteraitq; fnbillis no- 
minibusa tempore amiquiilimo coli i Sapien* 
tibusSinisfupremum rerum univerfaruinDo- 
minum , omnia intelligencem , nihtlq; diver* 
fuma DeoTerOpt.Max, quemnos uibnomi- 
neTienCbn adoraroai , Hc qnern ipfc non in 
prideminEccIcfia Noftra adoravir. Infuper 
retulit, qudd tempore Perfecutionis , quam ex- 
c\x.ax\x.yamguamjien anno pnteriti faeculi 16^4. 
cui ipfe a&or , Sc teftis oculatus interfuit , X 
plerisquelmperij Principibus,ac Mignatibus 
Congregatis , ira fuifle initio judicatum , Sc ab 
omnibus feliciter pro caufa R«Iigionis judi- 
candum; nifi impius, ac nefarius accufator vi- 
fo boc malo (ux accufarionis ftarn ■ facram 
ChriftiCrucifixiimaginemprotultflet,qiiam i 
Chriftianisadotaxiajebai , tanquam fupremi 
rerum 



Digitized by GoOgfe 



Circa cultumCcli^Cumfucii&c. 19 
erurn omnium Domini, quo quidem Gentili- 
bisDoctrinx Chriftiansignaris in Hlofolenni 
coniilio fufpicioneiii movit contra Chrifti Do- 
miniLegem fuperltitiofa: cujufdam , acperni- 
t.-o(x novitatis ( hlc aurem breviter notan- 
dum , quam falso nonnulli Roma: Societatetn 
jfc.SU infamarint,qudd Chrifti CrucifixiMy- 
lreriumoccultarct; cumeo tempoie accufator 
cum adoratxChriili Crucifixi imaginisobjecto 
criminetanquam noto, &publico contra no- 
ftrosprodierit > atqueetiamillamimaginem , 
quam ex eorum Libris defumpferat, fculj>ta ta- 
bula impreflerir , &adopprobriumdivu!ga- 
rir.) 

Demum idem interrogatus de Ritibus, & 
facrificijsinTemplis7t>« Tan, 0 li 7*j»cele- 
brari folitis , quibus ipie crebro juxra Impera- 
torem inrerfuir,& qua; etiamipfenomine Irn- 
peratoris delegatus folenni Ricu obtutit ; ea- 
demomninorefponditi quse iptiusColfcgain 
prierireitimoniorelara , fcilicetinijsduobus 
Templisquamvlsfitu, loco , ac nominediver- 
fis,Unum,&Eundem Cali,ac Terrz fupremfi 
Dominum coli; eam vcro loci, aclitus diverfi- 
tatem folum inrrodu&am fuiiTe ab Imperarore 
Kia Cim e Familia Taij Mim ; qui anno i Chri- 
ftolncarnato 1311. adijt Itrfperium, cumante 
ejus setatem, unicum fuiflet Tten Tan, feu Tern- 
plum,in quoXw»7i, hoc efl lupremus Caili , 



Digitized by Google 



$o Declaratio Stnensis 
Terrx, Sohs, Luns, carteromm fydcrum, ac te« 
rum omnium Dommuscolebacur. 

Poft ha:c oblaca eft ilU Imperatoris Declara- 
tio fupra relata §. z s qua attentcpedeita, vi- 
detisinquit,quam exa&evobis explicuerim le- 
girimum horuniRicuumfenfum&qtiain redte 
mea dicta cum hac Declaratione concordent. 
De agnofceoda in Cumfucio ,- Progenirori- 
buslvlortuis divina quadam virtute benefaci- 
endi ,& ab itlii idcirco bonis fperandis , ac pe- 
tendis,autde pra*fentiacredendaanimarumi'ri 
Tabellis.apud fapieiires, Sc DoctrinsMagna: 
peritos, ne umbra quidem horuiri omnium eftj 
&quishxcfonmiar 1 Cultus illi, Ritufqueo- 
mnes non a!io animo funt inftitucii nec alid 
conlilio exhibenrur , five Cumfucio , live 
Progenitoribns , cjuam gratitudinis , & obfer- 
vantiascausn erga rnortuos j &abfen'tes,quafi 
prxfences adefient , qui eft genuinus libro- 
rumnoftrorum fenfusj ubi non legitut Pi 7i $ 
Iioceft.qtioJfiitptifentes, fed Pijire adalij 
hoceftjquafiadeficntpr^fentes, Tataraenim,- 
nonSinica iingnaioqucbatiir. 

QuartumTeltimonium fit a Priino Imperrf 
Mintftro j feuColao t qui eam modojam £14.- 
annisd;gniratemobtinet.norrune^ fangbk, Is 
gregarij militis Filius in LirterarUm ftudid 
cum luccetTumhabuit , ut ab infimo Magiftra- 
tusgradu ad fupremum > quem cum mmma! 
laudeadminiftrar, paulatim confcenderiti Ab 
Im- 



Digitized by Coogle 



CiRfcA emtuM CAiiy CuMfiich &c.' Jt 

tmpcratore ira sftimatum , ur quarnvls facpe 
ob fenmm diimtti ab offiaopericnr jnunquarrt 
Id confcqui potueri t. Hic vir , qui etiam plu- 
ribus annis fupremUm Prafidem Tribunalis 
RitUUm egir.diezg. Maij anni hujuS , interro» 
gacus & dUobus Patribus e Societace ] E S U » 
quid lcntitet dc Culcu erga Cumfucmm , Sc 
Progenitores Mortuos , a fapientibus Smis ex- 
hiberilolito, &qux eflet tncns LitteratoruM 
Sinarurn circa illos Ritus* Primum ab illis 
qusfivic , qua m ob caufam id a fe interroga- 
rentr RefponderUnt riihil fe aliud mtendere ( 
iiifi verum, germanum fenfutn horum Rituum 
edoceri ab homine, quo fcirenr vix quemquarrt 
eileintoro Impcrio peritiorem in his rebus, 
utpote quidpueroLitteris egregitoperam de* 
dit^qiiiqueimeulloalio^qiiamDo&xinre j 3C 
fumm* inrebus adminiftrandis perrrix admi- 
niculo per omnes Magiftraruum gradus , ad 
fupcemam PrimiColaidignitacemevecluse(t 4 
aliquadubia degermano eorum Rinium fenftj 
exorta elfe in Europa , quo ptoir.de vcllcbt de- 
clatatam (ibi rei veritarem transmittere; Co- 
gnito hoc intetrogandi Motivo Cotaus fic ait * 
Prxdiccus cultus adhibetur tantum ad often- 
dendam gratitudinem, ac reverentiami Ad 
hxc cum nihtl adderet , protuletunt Pacres ho* 
tum Rituum explanationent illam , quam Im- 
peratori obtulimus uipra* relaram, nulll h£k& 
tnentionc reffQofionis ab Imperatore dats; 

G hnia 



Deifoari by Google 



|i DeclarAtio Sinensis 
huic tamen explanationi addiderant , quud 
pct vt>cem7«» ,feu XattTi, nonintelligatuc 
Cxlum Materiale, & vifibile , quod caret inrel- 
ligentia^ifapieniibus, ac Utteratis coli'5 fed 
aliquod ens immateriale fumme intelligens 
cujus eft bona bonis , 5c mala malis tependerev 
Legit ille attente oblatam explanationem , Sc 
relegit, hxsitque aliquamdiuponderansdili- 
gentius , qu3t de Ca:lo intelligente, ac remune- 
rantefcripta eranc;tum reddita eis illaexplana- 
tione, ita eftomnino, inquit , jiti inveftrO 
fcripto expofuiftis. Ritusillos clare , &in 
vero fenfu explictiift is. Hoc refponfum etfi 
fingulis capitibus fatisfacere videtetur , tlihil- 
ominus ulcra quxfiverunt , num in Cumfucio , 
& Ptogenitonbus Mortuis agnofcaturaliquid 
prster humanam conditionem fNum ab ijs 
aliquidfpereturi autpetatur? Nutn fapienres 
exiftiment animas in tabellis refidete ? Autin 
illas tempote , quo ficcoluncut , defcendete? 
Autappofitorum ciborura fumopafci ? Tum 
cum rifu quodam ejusmodi opiniones tepto- 
bante, aitj quonam modo id poflent exifti- 
mare? Siquid peterent> an idcircoconfeque- 
rentur i Haec omnia ad ugnificandam grati- 
tudinem etga Imperij Magiftrum , Sc vitx Au- 
dores fiunr , nihilque aliud protfus fntendi- 
tur. Haecille Primuslmperij Minifter Maxi- 
miNomims, quiolim Decrcto ptoconceden- 



Digitized by Google 



CULT UM C-€t! , OlMFUClI SiCi 

tla in toro Imperio Chiiftianae Legis Libertarej 
primus fnbfcripfirt 

c^iritumTeftimdnmmfir;quod nobilitate 
generiSj ac Au&oritate primum lociim obtine- 
repofletj fcihcet Nepotisejuldem Ciimfucij | 
cjui hireditarium a miiltis foculis' Priucipai 
thm obtinet in ilia Regione , qiix fepulchrd 
Cumfucij late" citcumjacet, Sc ibi in Majorurri 
fuorum terris i ac DQniicilid fedem habetirl 
frovincia Xa* Tnmi 

HuiCrieque fuentia retuiii * q u a: ad cniturii 
CumfucijProgenitoris fui pertineot ^ deeffe 
poteft,Urporequi eo inloco habitar,ubi eriam 
afa Ipfis l-iiperatoribus Cutnfucio cultusexhi- 
bcntur , neque etiam Zelus ruendi ejus tiono- 
tisj cum iile CultusCxhiberi folitus Cilmfiicidj 
fariiiliaiCabjtiiinproptiumejds hoiidrem ce* 
dere ceriferidiis fic* 

llle autem Cumfucij Nepos , ciim hcic anrid 
ifi Aiilarh vemflet Imperatoris Natahrio, a PP* 
Soctetaris ibiderii inrerrogatus, quid cenferet 
de illi Declaratione Legitimi fensus Rituurri 
SinicorumjquAtiiirlmpeiatort obl^ta ; ufaiiU 
Iatiilegit; itafcriptoj fuoriorhinefubfignaroi 
&proprid figillomuniro reftfOndit t Vidi ve- 
ftram ad Europxds refponfionCm ctrca Ritus 
htijusRegnijfcIIicethdnorari Csihfucium ob 
Do&riMm i non ver6 abiilopetiprjfperird* 
temjaUtrSrorectrariem* hi plan^elt > fii Ve* 
ram hujus cultils tadicem attigiftist 

C 1 Sex- 



Digitized by Google 



34 



Dbclaratio Sinensis 




SextumfuTeftimonium Sinenfis Colai,five 
Primi Mlniftri inter Sinenfes , nomine Fdm Hi % 
Vtii totolmperio , ob Eruditionis , ac Pruden- 
tiae famam celcberrimi , qui jam ab annis plu» 
quam viginti, Coki, fcuPrimarij Miniftriof- 
ficium geiTit. Hic confultus fuper Legitiroo 
fenfuRituum Sinicorura itatefpondir icripto 
proprionommeSignato,&fuoSjgillomunito. 
Vidi illam explanationem Vcftram Rituum Si- 
nicorum : ckrc Sc diftinftc declaraftispurum , 
& Lcgitimum fenfum , quo fapientes , & Litte- 
lati Sinenfes Caelum colunt , Defundtos Paran- 
tes i Ma jores , Magiftrumque veneiantur. 11- 
lud Decretum , quod circa horum Rituum Dc- 
clarationem Imperator juxta Regulam Imperij 
protulit , planc ex Doctrina: Cumfucij veris 
Fontibus cft. 

SeptimumTeftimonium fit Viri quoque Si- 
nenfis Magni nominis ob Eruditionem , nomi- 
ncChamjm, qui multis annis in Littetis Si- 
nenfibus Magifter Imperatoris , & Filiorum o 
jus, quotidiein Palatio deferuijt, & pluribus 
annisTribunalis Rituum Pracfidis officio ran- 
ctus , nunc fupremam ab aliquor annis Colai » 
fen Pnmarij Miniftri digniratem obttnet. 
Quxlira ejus fententia circa Declararionem 
veri , ficLegirimi fensusRitBumSinicornm • 
hoc Teftimonium fuo nomine fubfcripr um , Sc 
proptio Sigillo munitutn reddidir, Vidi ex- 
emplar Litterarum , quas Litterari Ewopaei 




Digitized by Google 



ClRCACULTUM CjBU , CllMFUCII 8CC. Jff 

Mc dcgenres refcripferunt ad fuos in Europam, 
in ijsque animadverri valde peripicue cxponi 
rationem Sacrifieiorum Cxlo hic offerri foli- 
torum , Rituumque ceremonialium , quibuc 
tolimus Viros virtute prxcellente» , ac Proge- 
nitotesDefunctos} atque hinc intelloxi prsdi- 
ctos Europaios iic efle in Librorurn Noftrorum 
CtaiScorum lettione vcriatos , ur probc dif- 
cernant certa ab incertis , videanturque fub- 
tiliflimos eorum fenfuspenetrafle, imo& il- 
lorum fententiapenitus, ac Sineulla diverfi- 
tateconcordetcumRitibus,& praxi praifcrip- 
tis aprilcis, fapientiffimisqiie Majoribus No- 
ftris. Unde ad plane fatisfaciendum defide- 
xio Virotum Litteratotum , ad quos refcripfe- 



fponfumfuperhis datum, &ab Ipfo Impera- 
torefic approbatum, ut ad perfe&am rei co- 
gnitionem nihil fupra 1 defiderandum videa^ 
tur. 

Ooravum fit Teftimonium omnium Litte- 
zatorumtotiusChinxfacilc Principis ,nomine 
Uttn ; qui nunc fupremum Prxfidcm agit Tri» 
bunalis Praicipuorum Imperij Dodtorum , qui 
ex omnibus Provincijs , prxvio examine, ab 
ipfomet Imperatore deliguntur: Hoc Tribu- 
ttal HdM Linjtttn dicirur, in hac Curiagravif- 
fimiim : infuper Prxfidem agit Supremi Tribu- 
nalis Rituum , eruditionis fux fama celeberri • 
mt», Hic Vir Prirnarius , lccti ilia Declara- 




tioue 



Digilized 



36 DSCLARJVTIO SlNEI^SI? 

tione circa Legtiimuin fenfum Rituum Sinico-t 
r.uui,quamImperatoriobculeramuj, lnEurpT 
pani transmittenda , fuo nomine , & Sigillo fir- 
rnatum Teftimonium hoc reddidit. PrarciT 
puorum Capitum DodtrinK Sinica: , qua; perri- 
netadcultum XamTt\ item ad Ricus, quibus 
coljmm Defun&ps Progcnitores , ac Magi- 
|tros , Legtimum fenfum verp penetratunr, 
Ledaenim illa Beclatatione, quammirtunt 
ad fuos in Europam ,catn obfervayi planc con T 
formem efle cum Do&rina Yeterum fapien- 
tum,&cum profundiflhno;equ£, accximiq 
fenfti Libioium Claflicorum : Ita ille t 

Ex eodem autem fupremoTribuhalilmpe- 
rij Do&orum , qui tei Litteraii*. & Libiprurrf 
£ laflicorum interpretationi prasfunt , aliqui 
alii Doftores interrpgati (uper eodem fenfu 
Rituum Sinicorum idem , aut (imile Tefti- 
rnonium dederunt propria ftibfcripcione, ac 
|ig:llo auchenticum. 

NormmTeftimonium Ct ejus, qui fecun- 
duseft a Praefide titulp honorarip in fupremq 
Tribunali Rituum , nomine S»n t inter Do£to? 
res in praiditto eorum Tnbunah Maximx Au- 
£toiitatis, Prafectumque agit Rcgis Biblio- 
^ecsr,&Prifidem Ttibunalis, adquodcirca 
cultum CumfucijCxtemonis fpe<%ant t Cuin 
unus e Noftris Patribus Aulam Magni Gymna- 
(i) Cumfuciani Qne cnkten didti , ingrefliis 
^epcirnaLunctmueaoni hujus, qujpPekirO; 



Digitized by Google 



CCRC* CULTUM CiCLI , ClIMFIICII &C. $7 

erecta eftin honocem Cumfucij, eftque inter 
omnes Aulas coto Imperio , huic Philofopho- 
rum Principi dicatas , longe celeberrima ; in- 
vemtLoci illius,acCa:remoniarumCumfuciani 
cultus Prarfidem pra:dictum SunLitoye. Ab 
ilIointetrogatus,quamob caufam veniflet t re- 
fpondit non aliamefle, quam defideriumau- 
cliendi & Vito Ricuum Simcomm peritiflimo, 
ac prarcipui Gymnafij Cumfuciani Praifide, 
quifnam fit verus ,ac Legitimus fapientumSi- 
riarum fenfus , circaRitus, quibus Cslum » 
ProgcniroresDefun&i, atque Cumfuciusco- 
luntur t Quibus diitis, obtulit ei legendurn 
folium eo fenfu confcriptum , quo fuerat De- 
claratio Imperatori oblara , nullatatnen hujus 
oblationis fac"ta Mentione. Legit Pracfcs at- 
tente femel , iterumque fingula vccba perpen- 
dens , Sc illum quoadomniacapiravaldeap* 
probavit dicens ; plane conformia illa efle fa- 
pientum Dodttina:. In eo autem prscstetis 
jaudavir uttimum caput. quod fpc£tat ad D E I 
cultum , atque inprimis verba qusdam addita, 
qusc fuinmam Xam^fi intelligentiam ttibu- 
unc f 

Decimum fit Teftimonium Viti Senis , non 
tam Dfgnicate , quam inter Tatcaros , Sc Sinas 
fumma erudicione infignis, nomine7», quiper 
50, & amplius annos ab Imperatote occu- 
aruscftin PaIatio,mod6in componendisLi- 
ris mmTartaricis, tumSinicisdemuhipIici 
C4 ' ar- 



Digitized by Google 



;8 Declaratio SiHENSIt 
argumenca, atque inprimis deijs , quz pertf. 
nentad vasiasReligiones, feufe&as, qu,-sin 
hoclmperio vigcnt; modo in verrendis fcien- 
tijs Europscis in alterutram I.inguam , quam 
Wtamque apprime 1 callcbat. is eciam vertit 
jam pridem Libros P; Matthai Riccij de D EI 
Exiftentia e Lingua Sinica in Tartaricam » Sc 
quoidamalius, quimodo Magna utilicateim> 
pteflifunt, Tant* igitur Erudirionis vir, ac 
Sioics vetuftatis noritia vix ullt fecundus , in- 
terrogaius quondam ab aliquo c Noftris ( natr 
ab aliqqot annis obijt ) quid de prsdidlis Li- 
bns , corumque Auctoribus fentiret : is inge* 
nue , ac Sine fuco, pluries allerui t Manifefte re- 
lucereinillis Libris genuinam Veterum fapi- 
cmum SinarumdeColendoCxlo, (zuXam T> 
Pactrinam , ac perfeciaro. ejus , quoadhoc, 
cum Chriftiana Religione conformiratern. 
Addid.it mirari fe farjs non pofTe > qu i fier i po- 
tuiflet , ut t\ Matcharus Riccius ficpenetraflcc 
abftrufiftimQS Librorum fuoruin Canonico- 
rum fenfus , Sc Viri extranei perfpicacia tan- 
tam ibi lucem attuliflet ■ ubi Do&iffirni quiquc 
pluribus fxculis czcutire videntut. Dcmon- 
ftravic enim , inquiebat, veri D E I cultum , ac 
cognitionem fuiiTe ab antiquiflimis tempori- 
busapudSinas, piimum, ac przcipuum pri*- 
{cx fapienria: caput ; ea quidem claritate ■ ac fo- 
Jidirate, ut vcl ipfum Litteratum vulgus,cx ip- 
Gfu Libris tami momenti vericatera , magoa 




Digitized by Google 



ClRCA CUITUM C*LI , CuMEUCH SCC. }Cf 
S facilitate , & cum evidenria intueri pofllt, 
[ Verterat idem Sencx Librum P. Aler.i, Dere- 
rum omnium vera origine cLingua Sinica U) 
i Tartaricara,qua:verfioetiam typis dita eft, a- 
i jebatque hunc Riccio aliquanto infcriorem , 
quoad profundam notitiam Siakx antiquita- 
i tisj fedqqoad ftyli-Smicielegantram, artem- 
quefcribendi, celeberriniis Sjnarum Oratorir 
bus, 8c Philofophis , ne cxccpris quidem anri- 
quis, facilesqujpararipoflc, Hxcquiabe- 
jusoreaccepit, jurato teftimonioteftaruseft, 
cujus hic originale fervarur. 

His decem Teftimonijs alia quamplurima 
adderepolTemus, tum Virorum Primarum , & 
InilgniumEruditionis fama; tum etiamOrdi- 
nis Minoris: fed ctim nimia eorum exquititio 
aliquam fufpicioncm movere poflit , atque ecj- 
am ad Imperatoris notitiam venire , cui difpti- 
ceretnobisfatisnoneflefementiam fuam } id- 
circojudicavimusab ulteriori diligenria abfti- 
nendum, qua exhiberi poflunt, il opus eft , fine 
numero alia teftimonia , qua? eundem C*re- 
moniarum Sinicarum fenfumafferant. Atla- 
ris etiam addi pofliint quorundam an tiqiiornm, 
Teftimonia ex Archivo Pekinenfi authenricd 
C»rata ; ncmpe Doororis Pauli , qui fupreroam 
Colai dignttatem fua Eruditione obtinuit, alio- 
rumque Litteratorum Chriftianorum, qui fuis 
quoquc Lhteris admagnas dignitat.es pervene- 
I iqnti quorum fan$ prolata Auftoritas longc 
i C $ va- 



Digitized by Gqogle 



40 PeCIARATIQ SlNEtfSIS 

validior debet efle , quam io Chriftianprurfi 
iiullius planenominis,qua:accepracontraSq- 
cietatis noftcs opiniones Roms anno i 6 + j*, 
prolara funr, Non omittendum pariter ex ep- 
dem Archivo depromptum celeberrimi Vici 
ye nomine, dignitate Coiai anthenticum Tcfti.- 
monium,quod refert P. Juliiis Aleniin Epifto- 
ladatam/£»wCfe»die$, pebr. annoi^rj, ubj 
ficait. Nivj irerfaciendocum^eColao.cum 
de Lege divina difleruiflem ,mihiille dixitrnqs 
Ctiaro unum Deum agnofcimus Dominum to- 
tiusuniverfi. qni bonis prsmia Largittir , 3f 
rnalosfupplicijscafligat , fed cum difFerentia 
nominis ; nam vos vocatis7)f» Chtt, id eft Ca:ll 
Dominum; qaod vobis nocet,movetque fn- 
(picionem cujufdam mali fe&e , Sc nova: , eq 
quodnon fic idem nomen , quonosnomina-y 
rnus, Qauc ergo noh utimim nominibns, 
quibus utimur , nempe 77«», & Xam Ti , ad fig- 
Hificandum verum DEUM , fic vitaturi fufpi-!- 
cionem prava* novitatis , addita, fiopuseft» 
aliqua explicatione veftrompdo , ut rem fig- 
nificatam cerrius exprimatis t Et rutfus idem> 
paulo poft, difcurrimus , inquit , per compara- 
tcionem cqrporis humani , in quo necefle eft 
fpiritum , feu animam exiilere , qua; illudgu- ' 
ternec , & regat ; &: fine qua corpus fe fuftine- 
renequir.autoperari. Itain hoc mundone- 
eefleeft exiftere fupremumDominum, qui il- 
}um gubernec , & dirigat res iingulas ad fuum 
finem ; 



Digitized by Google 



ClIVCA CUITUM CrftJ » CUMFUCII fcc. ^| 

fnem j ^ in hoc planevobifcumfentimus. 
JtaColausiua Eruditionefuotcmporeceleber- 
rirous,qui quidem LcgemChtiitianam,ejuf- 
que Pradicatotes valdesftimavit,& amaviij 
priamfi il|am ample*usnon fuerit. 

i vi. 

Cfarifsima Dhini C&lfus e% 

tradif.cxe Mpnumentu, 

'T~Ampra;claroIpfius Imperaroris, Jmperij- 
*■ que Magifttotum Teftimonio confonant 
rnulta , quse etiam nunc extanr , Divinx noti- 
tia: impreiTa , nec obfcura veftigia, Hoc Tra- 
ditionis noroineideocomplecjliplacuit , ! arque 
Jioclocp fubne£tere,qu6d abomni rerroMe- 
rnoria,quafipermanusprppagata, ad Qoftram 
rifqueauatem pervenere, 'Inrerqiiarprimum 
profe&6 locum obtinent, qua; Pekini videre 
fftin duobus Templis tam Imperatorum , 
quam totius Imperij nomme magnificc con- 
ftrudtis, alteroTiVwT^difto, altero Ti Ta# t 
In hac igirur loca vulgaribus Litteratisparum; 
fognita, R.egia ufus Androritarc noftrorum alfc 
.quis,eum medirato penetraflet, atque in ipfa 
adyta a fexMandarinisloci Cuftodibus , rer 
rfimquc oranium fcientiffimis honorificd de- 

h: 

bigitized 



41 Declaratio Sinensis 
dudtuseflet , omnia ita per otium luftravir , 
infpexnque, nihiIurprorfus,iivead locorum 
iconographiam , live ad Rituum cognitionem 
defideraii poflir. Exmultis aliquando fortc' 
figiltatim refeiendis , nunc pauca delibabimusi 
ea nempe , quae ad argumentum magis fpe- 
clant.eruntque. 1. De objecto Cultus. 2. 
De Mareria, Sc apparara Sacrificiorum. j. 
DeSacrificantis Perfona,& Ratione. ftwi- 
Um efto a 7*fa T*n oranium antiquiflirao. 

DeTemploriw Tan. 

P I. Igitur , quod in TienTan adorandum 
proponitur , ab omni Idololatria: confuetudine 
abhorret mirum in modum. Nulla ibi ft atua, 
nulla imago , nullum figni , figurxre vel levc 
indicium. In utroque Boreali,& AuftraK 
Templo , nihil prorfus eft , nifi nuda , fimplcxq; 
infcriptioinTabella mobili Sinice.&Tarta- 
riccnitidis , aureifquellttcrisexarata, Sinici 
characteres funt hi Hoam Tten XamTt, quos 
tres voces Tartaricxitareddunt; Terghi ab Cai 
Han. Hoc eft ad verbuin : Altus , & Supremmt 
C&lt Dominxi. 

In FrontifpicioTempH AuftralisSinice fic Ic- 
gitur : Hoam Kittn Xn. Tartaricc 1 ver6 fic : Ab 
Caj Hamti Ordo : id eft , Cali Sttprtmi Domttti 
Templum. Denjque in Boreali Fronrifpicio 
SinicaEpigraphc fic habet ; Hoan Kitn Tnn > 
fcu 



Drgitized by Google 



ClRCA CULTUM CiCtr,ClIMEUCTi&C. Jtf 

feu Cdli Supremi Demini AhU ; nam Taitaii 
h anc ,lta veirun t : Ab Cai Hanni Tttn. 

QuolocoadmonenduseftLe&ot rerum Si- 
nicarum minuspecitus , has Tactaricai Infcri- 
ptiones, feu veriionej, tam ab omni zquivo- 
catione, & fupcrftitione alienas, fiiifle d peri- 
riffimis utiiufque lingua: Vitis adomatas, Sc 
poftdiatucnamdelegitimolmpeiij fenfu con- 
cercationem , tandcm demortui Imperarotis , 
atque Tribunaliutn Auctoritate, Sinicis In- 
fcriptionibus confocmcs judicatas ( adjun&as- 
quc , quamquam Sc ipfi Sinici characteres ex (e 
lenfum habcnc planum , & muhoium Sinarum 
hic degentium judicio msgis magnificum. 
Prxtecquam qu6d enim duo ultimi cbara&e- 
resXamTt, fuaex inftitutione,usuque figaifi- 
cantSupremum Imperatorem ; chara&cr pri- 
musHoMH ,qui&ipfeexcommuni acceptione 
«andem Impecatotis exprimicdigniratem, ha- 
betetiam ex fua hyerogliphica compofitione , 
piopriisque elemcntis eneigiam fignificandi 
dominium ahfolutumin omnesReges; com- 
ponitucenimmodo pcr abbreviationem cxp* 
iittera , antiquitus fiebat ex littera ch , qux 
iignificar ex fe, Scexlirtcra HHm ,qusflgnificac 
Regem , quafi diceretur Rex ex fe. Unda 
fa&umpoftea , ut Sin*hominumfuperbiflimi ( 
fuum quoque Imper a torem Hoam , feu Regem 
Regum per fummam appellationem appeila- 
linr» Atque hxc nottra obfervatio abunde 



Digitized by Google 



44 DECLARATiO SlNENSii 

demonftrat Sinicam InfcripFtonem noti elfcf 
indignamDeonoftro, quiiSacris Scriptorii 
bus appellatut Rex caileftis ^ Rex Regumj St 
Dominus Ddmlnanimnn 

C^rerurnh* orrines voces Regis, Sdpremf 
Domini , fimilefqiie ; cuffl fint in communi 
populorumfermone politar.iic, urdeDei voce! 
argumentatur Tercullianus , dmnium conlci- 
e;itia agnirar , neque inPhiiofophja; Schoiis j 
auc idololarris fanis naca; ; ufum habere ccrte" 
poiTnntjdxcitantenim reipfa hici Sc ubique 1 
gentium maudienrispdpuli animis ideaih En- 
tis vivenns , &: pro voluntatis Iiriperid gubers 
nantiSj ejuerti populorumfehfum pahci illi y 
qili apuri Sinas s fHucetiam apud Eiirop*os 
inanibus argucijs , tOrtisqile contra textum 
petfpicuum explicationibus cohantur obicu- 
rare * ingeniofi quidem a fiiis Sectarijs ven* 
dirancur f cordacis vero homirubus prOrfus' 
peruiadent il ios ultro , ne vjdeant ,emicans Lu* 
men,ocuIos ftlos obvelare; 

1 l 4 Quod fpeiftat Sacrificidrtirri matetiarrii 
apparatumque , paticis abfolvet , qui dixerie 
hfccRegijrempliSacrificianon parvam habe- 
re affirtitateiti cumLegis Naturalis, aur etiatri 
fcripra; Saerificij^ Sunt enirri lmpnmispurai 
fceleribus.qiia: Idololatriai iiniixci femper 
Arinales noftn refetunr. Nihil hic humani 
Sanguinis , nihil abfcieni ,T!ieatrici nihil , 
omnia obfervanuaro,& mundtfiem prarM ulic. 



[ClfccA CULTUM CELI , CuMFUCII &CC 4 
Quinque ficut apudHebrsosvi&imarumge- 
nera , ficin hisprascipux vituli, feuTauri,& 
oves. Sacrificiorum non unum genus. Expia- 
toriaalia.&Pacifica. AliavelucEvchariftica. 
pro agendis Supremolmperatorigratijs. Alia 
Impetratoria pro obtinendjs novis bencficijs : 
V.g. TtenTtnfuo in ambitu habetTemplum 
magnifice eXttuCtum , dt&umque KiCulan 
pro petenda annona ad populum iuftentan- 
dum, Interhxc funt, eaque praicipua, quae 
rationemhabentHolocaufti , inquoviftima, 
nimitUmbosmafculus, feu Taurus Junior , 
pinguis , felectiifque igne abfumitur , idquc 
in altari quadrato , cavo, craticulaque fub- 
ftrato, cujus molem, ficum ,dimenfionescon- 
fideranti non occurret facile quid difcrimints 
inter Judaicum Holocauftotum Altare. Si- 
militudoeademobfervatur inMenfxodorum, 
feu Altaris Thymiamatis forma; inSacnficij 
Inftrumentis *, in modo mactandi vi&imas , 
Hunc membrarim cxdendi , aut imeftina de- 
trahendi, fupet lignorum ftruemcomponendii 
nunc vidimarum carnes coquendi , atque ex 
iilis, aliifque eduiijs coram fupra memorata 
Tabella,feu divino nomine , quafi convi- 
vium apparandi. Quod etiam de antiquis 
Sacrificijs obfervant paifim Intetpretes ; 
InterquosTirinus Noftet norat : in ijs Dco 
quafi Convivium apparabatur , quod viceDei 
ignis tanquam ab eo mifius devorabat, Qai 



Digitized by Googk 



4 S DEctARAtlb Sttffittii* 
Ver6 deleclius in vi&imis , miiiiftrisque locl 
Cuftodibus > quae Leges l Longum clTet profe* 
qui * Rei jciuntuc peaudes mucilx , lssfas , una 
Verbo , labocantes infirmitate , auc vitio ex ij»^ 
quse 21. Levitici defcribuntur* Quas verd 
admittutuur iri Templi pafcua , majori cura 
aluntur > elcvantur , fagirtantur. Multo plus 
eft cautionisin Miniftris cooptandis* Sunc 
ilti ex Jpfo.neC qualicunque Mandarinotura 
numero , famse illafa; , atque integrse , Doorri- 
hae non vulgaris. Nec folitm a Sacris arcen* 
tur in Judicio damnati > criminis rei , hipplicio, 
pamavepublica afFefti; fedetiam alicUivitio, 
defccWquenaturalt obnoXii. 

Jam vero fub ipfas quaruor anni tcmpefta- 
tes, quibus fiunt Sacrificia , indiciturTridua* 
iium , Sc univcrfale Jejunium , abftinentia fcf* 
l(cetabufucarnium,vini, im6& iludis,co* 
msdijs, uxoribus , negotiifque forenfibus* 
Xlnde Mandarini extra proprias ardee in publi* 
cls TribunalibOs tenenrur pernoftacc^ Ipfe 
eciam Imperacor e palatio fecedere fn Ckat 
Cum , feu Aulam Jejunij , ac Paenitentiae intra 
Templi fepta hunc ad finem xdificatam , ubf 
folkaciusfibi univacet, seque perficiat acctl- 
tato { uti loqduntur ) fui examine, juratoqufi 
cmendationis propofito. Ad idem porro 
Mindarinis omnibus fuadendam ,■ factc illa 
celebrisTabella, qUaEtotohocTtiduoPekini 
in Tribunalibus ferilat propofita cnm hac epi* 
graphc: 



Digitizetf by Google 



ClRCA CUITUM CCLI,GuMFUCII&C. 47 
graphe ; Regnnm habct l.rgem. Spiritutvi- 
dei , qutnam enm ebfervnnt , quaiam cnrn vie- 
lant, Nempe exilEimarunt vetercs Siax hac 
Spirimsnhicunque vidcnris , acomnia fcientis 
cogitatione, porte homines faciie" dcterrerii 
ViolationcLegisad Sa« ificium necelTaria:. 

Unde autem Eiarc ranra cum vera Legcin 
Sacrificijs , Rittbusque Similicudo profluxerir, 
qaorfuminftitutaadSacrificium Supremolm- 
peratori offerendumhscram parum vulgaris 
animi, corpotifque prarparatio? definiendum 
alijs relinquimus. Exiftimahunt tamen , cre- 
dimus.viri in reantiquaria verfari, ha;c om- 
nia coiierjrirr, fumpta ■, &a remoriflima nnri- 
quitatein ufum inducla, indicare prima Sini- 
C£ Monarchise tempora . fuifle Diviax noticias 
plena: itemquefonremd«monftrarcpurum ; 
quilicet per totfscula alijs, aliifque Superfti* 
tionibus intetdum fuerit infeclus ; corrumpt 
tamen fic non potuerit , ut a fubfequente Sanr- 
otts mentisSucceflore, fuoSplendoti urcunqs 
ncmfuerit reftitutus. Nobis fatisinterea. fit , 
rem , u tieft . narrarc, & novo argumento, uti 
appcllant,ad hominem demonftrare novis 
atheis hanc fuam de Cilo Materialj, fensuscjue 
experreineptamidcam , cum tam follicita ati- 
tiquitatis Sinic* , quam vcnerantur, inftitu- 
tuione , cohxrere omnino nonpofTe, 

III. Qu6 melius intelligantur, qnx de 
tcttio piopofito capite fumusdi6tiiii,adver^ 
D ren- 



48 DECLARAtlO SlNENSIS 

tendutn eft , Boteaie , & Auftiale Templum, 
quodfupraindicavimus , in Locl Tien Ta/tdi&i 
ambitu coinprehenfum > duobus utrumque 
conftare acdificijs, quorutn alterum intenus 
recondenda: per annum fiiprd memoratar Ta- 
belU deftinatum cit. Atterum cxterius cit 
inftar Ecclelis , ac Regiae Ceremuniarura Au- 
Ix, in quamSolenni die deferrurTabella, ex- 
poniturque. Hxcpon'6 utraque Aula nihil 
eltaliud, quampodium magnificum,feu mo- 
les prigrandis , alta , folida , orbicularis , tri- 
bus limiLis conftructionis ordinibus gradatim 
^fiurgentibuspulchie dilHncla.quoaquatuor 
Rcgionibus triplici novem graduum ferie 
afcendicur. Id tamen eft inrer ucramque di- 
fcrirninis,qu6dBorealisfit marmore atbo ex- 
reiiuscircumveftitaj habeatquein medio cul- 
roine templuru rotundum,tecto triplici, fla- 
voque vifendum , fub quo eminec Thronus 
S.\ax Majeftaci dicacusa RegioThcono nihil 
admodumdiverfus. Auftralis vcro Aula lace- 
ribus caleftis coloris circumfulgeat , ptoque 
tccta Cadum ipfum Iiabeat j tedti tamen loco 
diefolennierigiturtentorium futumra Tabel- 
lxSacrxTabernacuium. » 

Qux vero coramhac Tabclla.feu Supremi 
Imperatoris nomine, obfequia impendic Im- 
perator(cui foli id licere omnes Relationes 
docent ) convenium pkn c cutn folennibus illis 
obfequij» ab uiuverfaMandarinorum Turba 
Rcgia 



Digitlzed by Google 



ClRcA CULTUM Cittl ,,CuMP UCII &C. 4^ 
Regia in Aula quolibet anno ipfi deferri folitis- 
Nam ( obfervabanr ipfi Mandarini Cuftodes , 
arque Miniftri)qucmadmodum Impe«tor,qui 
perannHdomefticoPalatio quafi clauditur,ape- 
riente fe anno, Magnificam Imperij Aulam 
fubit , thronoque fublimis habet coram fc om- 
nes Aulx Magnates, &Tnbunalium M.inda- 
rinosfuas pcr clafles diftributos, ac pretiofif 
veftibus indutos , dato figno , inter Muficorum 
omne genus, pcrcerta mtervallafefe profter- 
nentes , & ufqneadfolumnovicscaputreve- 
renterinclinantesjeadem prorfus ratioae Ta- 
fcclla Supremilmperatoris nomen prjeferenj , 
efFertur ex interiori Templo , quafi e* domefti- 
co Santtuario in ipfam exreriorem Aulam , 
iocfcmqucpublicfi ititerpfallentium ,& tripu- 
diantium choros , quibus olim ipflinct Impo- 
rarores immifcerefe non funr dedignati, 

Ubi verd throno parato impofita eft : tum 
Imperator pofitis veftibus, indujisque vioia- 
cei,& hyacinthini coloris,prima Aula: fepta in- 
greffus cum Miniftris , Principibus, atque 
Magnatibus,ea:reio interim Magnifico Man- 
ibrinoramcomitatnfubiiftere exteriusjuflb , 
fu6sque per ordines pulchr^ difpofito, foluH 
podijgradus afcendit, & quidem laterali via, 
nonmcdiaiquodipfum i fubditis erga Impe- 
ratorem iu Palatio obfervatur. Ubi verA 
«rigic fecondi Ordinis gradus Supremos, norj 
smfussltriiafceadere, tumdatoligiw, perftre- 
i> * pewJ 



Digitized by Google 



fO t)EC LAXXTtO SlKENm 
penti omni Muficorutn multitudine , Impera- 
tcringenua procumbens .tapitcque in lolum 
ufcuie -novies , ac per ftata intervatla demiilb» 
unacumnumctofoiilo, fupetboque comirart- 
tium nexercitu reverenter adorat Sacram Su- 
premi , iuiquelraperatoris Majeftatem, Quod 
tatftofibihonori ducir, ut lubentiflime' audiat 
a fuistompellari fe nomine Pt Hist , dirigendo 
OTationcm (reverentia; ergo)ad Pra:toriatiaS 
excub ir.s , qux adftanc fub gradibus Tinoni 
Imperatons, nonadipfum Iroperatorem.Quo 
figm ficau r ipfum , llcet t ot ius > u t -aj unr, orbis 
capitibus itnpotirum , ctTe tamen lubgradu» 
nempefolij XamTi^ jbiquc pofte adorarcfca» 
bellumpedumejus. 

Adorationemexcipitobiatio Magnitici Sa- 
crifici j ? tam Imperaroris ,quain Imperij nomi- 
neparati jPrsconeRegio Jegente imtrca vo- 
cealra^acdittinctanomine Imperatoiis ob!a- 
rionis FormuUm» Muficis omni inlcrumento- 
mm genere prscincmibus proptias cujufque 
a6fcior.is antiphonas. Hx verd magnificis 
plani verbis divinae Naturas Poteftatem , Ma- 
jcftatem , Scientiam , Providemiam , attnbuta, 
&beneficia repraefentant ) quas fingulas hio 
exponere, uteliabinftitutabrevitatealienum» 
itaomnespraaermittere , plenum invidit» Ia 
Formula igirur obJationis Regia , cujus exem- 

Elar habemus LingUa Tart arica , pro tnore Pa- 
itij hodierno Imperaiotnpnjamfe tmperato- 
iera,fed ptoprio, privat6tjuc nominc appel- 
lar, 

DigitizedbyGooglt 



- OftCA. CULTUM, CMLl , CuMEUCII &C f * 
{at, quodapudSinasrnaximum demiffionis , » 
ac dignicatis. longc inferioris indiciura eft. 
Tum fe fcrvunt , ac fubditum exprefse dicit , 
5C quc hic pfFerce TfrghiAbcai-HMdeSa^ie- 
moGeli lmperatori» Cairera praeterjmus , 
quii Tariarica, adeoqae Miffionarijs minus: 
uota y cjuibua , utpore tingu» Sinica: (cientir 
bus gtatiora ernnt Sinica. Adducemus ergo 
exipfo R.itua!ir4? Mim irwQCatiories aliquas x 
tlveantiphonas adhjbitas ab r lmperatore Xtt 
Cim Familis pra-cedentisr^AfcwdivodearriO,, 

i curainduciam imufcis. retroannisTerhpli in- 
fcriptionem immuraret* Habebatilk: Lucidi 

! C*h Sitprerno Domtr.o, Et fubfticuebat :. Csn 
kfii Regi Regnm. , Suyrtw Domino., 

I»hacigiturfofcnniobUttoneTituliM»i*w»: 

, dequo,fupra- ; primciRexfe quafi indigimvn 
judicans , qtii audiatur; omncs ornnino Spi» 
rittu.iavirar, ttt finquir in iiwocatiQnc) ntgra- 
vemmi «dhihere m mettm fitvovem tetam. W 
Jfram Sfiritualem . intelletitlfllemtjue virtuter». 
AfudSttpremum Bominum , ifjiexponendo dt- 
miffl antmi mei fenfut , ipsum^ue rogmdo , h* 
dignetm benignorefpicere banc oblatiottem , 

I Titulum , quemponuj ^KWM^WfMCiW"» 

i *pfi°ff era * 

i lpfa vero. dicDedieatkinia Suprenw tmpe- 
ratori novam hanc Solennitatem quafi pra:- 
j fentiNumine approbanti.concinete Mufici 
I cacperunt fequentem antiphonarn , qna latind 
, reddita, quamquam Sinicorura Hieroglyphi- 
p j corura 



I 



' DTgitizsd by Google 



%X DlCiARATIO SlNENSIS 
coram breviratem aflequi nequeat omnimo- 
dam, attamen magnificc Divinam acternita- 
tem adftruit entis nempe Supremiante colles, 
& cardines otbis terrarum exiftentis. In con- 
fufo Mundiprimordio non erat nifi tnformis mo- 
les \ tfuimjae fivc planeta ,fivt tltmtntanondum 
eaperant ctrcttmagi • nondam dua tuminari* il- 
luxtrant; in mtdio folut ftans txifttbat \tjui cum 
ttonhabtat voctm , ntqut formam \ rtvtra ta- 
mtn habtt vocem ,rtvtra habtt formam , utpate 
Sfiritmtm omuium Suprtmus Dominus ex fe 
veluti prodiens , acrudtm mundimolem com- 
fonent. Hicinprincipio dtvifst crafum kfub- 
tili. Condidit Calum , condidit terram , condi- 
dithominem ,ex<jutbnsfubinde propagattt fttnt 
rtrum omnmm jpectet. 

Infcquenti ait J Ttidtji Dominus produxit 
In& 74»,prima rerutn raaterialia pcincipia , 
habtnttpftCreationisaaui t ac Produttionit po- 
ttftaitmabfolutam. Spiritut illt produxit fe- 
ftemPlanetaicum virtute iUuminandi, & in- 
fiuendi in tnferiora ; orbt ce.lt ■fli omnia conttxit ; 
terra immobilitate omnia ftrmavit, ut quacmqne 
eonftantemobtineant ftatum t Pro Summo hos 
beneficio , ego fubditus, pratnijfa adorationis re- 
verentia audeo ofterre Supremo Imperatori Au- 
guftum hanc Tttulum , Heam , Sex Rtgum. 

Oblauoniver6Sericomra,& Vaforum cr 
Lapidepretiofo7« , adjun&aeftfequensAn- 
tiphona:7», inquit , O Domtnt /am dignare 
PxycmUs afeSuaudire hac Filij ttti vota, Citm 
ati- 



Digitized by Google 



ClRCA CtJETtlMCELI^CuMEUCir&C. ff 
ettittr non pefftm dtbito Filij ofjicio erga optimum 
Farenttmfungi t attfusfum tibi offerre b&nc 7i~ 
tulnm , & ejuia ad hanc meam oblationem pie 
refpiceredignams ts,in gratiarum dftionem pra 
fingulart hocfavare audeonunv tihi offerrepauctk 
bacvafacumpaueishifcepannisSericis. 

In quarcaAnciphonaair:/* SupremoDomi- , 
»o ,qmdignattts eft injpicere bttmillima animi 
frivoia , offtrrt bunc prtmumvinicalictmm 
ftgnum Landis , {$ txultAtiomt yro cehbranda , 
atquc iilimitata Suprtmi /mperateris dftratronr y 
quanuHamhabct , necbabebituntfuamparem, 
In quinta verd conquerttur de hominibus . be- 
nefictjs Supremi Imperatoris veluri concluiis, 
Etfi , addir , tot , ac tanta txttnt ubique Suprimi 
impcratoris AffeEins , atque Amoris argumtnta 
erga omne vivtnttumgenus ; quis tamen corde 
recomtat originem , undehtc omnia funt profctla? 
qna aha non tft,quam foittt Suprtmus Jmptrator 
pppulorum omnium, ac reru Conditor , & Creator 
verijfimus. Gettris AcTioiiibus , arque And- 
phonis, brcvicatiscausa,omi(fis hancadtiruli 
oWarionem perrirtentem pro corooideappona- 
mus. SupremusDomitms jufftt , & faita funt 
tres Mundi partcs praeipua ,Calnm, Terra,& 
Homo. Jn medio cenclujit populos , ac univerfttt 
fbecies. Egofubditns fupplieo, ttt auorttm kq- 
mina hic adflant Progenmrum lmperatorun* 
defunSlorum , ij obtineant aternhm frui btatk 
tud prafentta in Regid , ac Cdejh Autd. - 

D 4 Quid 



Digilized by Google 



f4 Declaratio Siniksis 

Quid multa in hts , aliiique ulrro prarrcrmif- 
fis , Supremuin Domirwm appellam Condito- 
rem , Confervatorem , j£ternum, Omnipo- 
tenrem, hominis fcnius Infpiaentcm , bonos 
Remunerantem , malos Punientem , &,uc 
phrafi Siniea M\zi,fm6leIntelligenHm. Certe 
inhis omnibus qutsquis nullum Dei veftigium 
■gnofcit; necelieeft , illum aut eflc voluntate 
atheum, am judicio atheorum nimiuratri- 
buere. Etemm nonraro accidit Lttteratis et- 
jam Sinis nun paucis , qui in atheorum Com- 
mentarios priroum incidentes, nonita alios 
verfant Libros , ut dicacitate homimun fenfim 
Capti , hos tum maxime a dm irentur , cum m a- 
xiine deberem faftidire .- quando videl iccr , vel 
lesclariffimas v.g.Energumcrioium effedus , 
vel textusantiquorum apertiflimos.Majorum- 
que Inftituta , nudis Antipathia: , & Sympathiae 
fiamiuibiis invol vunr, 

L7e Ti Tan. 

I. In7i7(MetiamnuHaeftini3go , nullum 
Idoli velleve indicium. Obje&uro Culrus 
idem effeatque iaTien 7i# , prauerlmpera- 
rorem Sacrorum iftorum Summum Ponnfi- 
cein, primofquelmperij Magiftros fupra re- 
latos, teftati (untutiiuiqucTempli Cuirodes 
Mandarini , rerum idgenus maximc fcientes. 
Quod etiam demonftrat Tabella folenni ado- 
rationis 



ClRCA GULTtlM CifU , GlMFUCII SCC. f f 

cationisdie proponi folita, Hujnsea eft In- 
fcriprio Simca : /Aw» 7j , quam adjaeens 
veifio Tartarica fic reddit : ,iYm , ideft , 
Suprereus Terra Dominuj, In frontlfpicio 
veroSiniceitalegitur^/iMwiTi .J>,Tartaricej 
HaiHanni Fnn, id eft Terrx Suprcitii Dbminf 
Domus, Qua dux Inlcriptiones plare 
cbiiveniunt cum memotaiis 71r» 7a« jn- 
fcriptionibus. ^fr CW /fa» , /f i Gm Hanni 
Tien ; quin& congraunt non foliim fenfu, fed 
& verbis cum Libro LtK> Canonico . Supre- 
mum Dominum Xnm Ti ipfo Ki Titulo tppel- 
lame ; ita ut cx hisinfcripriotiibus cultui publi- 
co propoflus tiquido appareat , Supremura 
Dominumablmperatoribus Smisfuifte agni* 
tum ; atqtteetiam hacactateagnofei,eu:mqu<t 
(quod chata&eres Sinici etiara fatls ciemon- 
ftrant) Caelo, Terncqne poteftate Supietna 
impeiantcm. Quo etiam nomine Imperator 
ipfe in formula Tartarica ( neque cnim alia no- 
mine Imperatotisinter factificandum legitur) 
femperutitur.dumfacrificat inntroqueTem- 
plo : nempeinT«74», nonfecusarque inTiw» 
Tan,ah , leidtotum offrrre HandeSapiema 
Domino,secme expreffis vetbis appellat Su* 
premi Domini fubditum. Totidem prseterea 
vocibus, cademque animi , & corporisdemif- 
fione.ac reverentia , CseliTerrarqueSupre- 
mum Dominum alloquitur. 

D S Sci- 



Digilized by 



fS Deciaratio Si»sti« . 

Scimus quidem fnifle inretmedia; setatrs Im- 
peratores ita obcarcatosimpietare, nt Supremo 
Cxli Domino addiderint quoddam almd 
Numen autTerra:Genium,aut melius Hett 
Ttt quamdam.uc iiiivolebantTerrasImpcra- 
tricenu inter quos famofus eft HoetCttm Fa- 
milia: Sitm o£tavus. Ac fcimus acrirer repre- 
hendiinannaribusSinarum hisvetbis: Nomi- 
ne7»in ioicriptioneX(w7» inteiligitur Cxtf 
Dominus , ac Gubernator : ejus Eicellentia 
non habetparem. Cut ergo Haei CWwaddi- 
ditiiUparemcum novoricuIo?qui peccavit in 
Cxlum i non habet alium , quern invocer. 
Quibus , aliifque fuum huQC Imperarorem 
Cenfores aperre' damnant,quod inajorem a 
quara Deceflores impunitarem afte&ans, di- 
fifoanriqux adoracionisobje&o» novum Su- 
premslmperatricis numen mvcxerit , cujus 
nempe pacrocinio decltoare actentet vindi ftam 
itat[Caeli;cum ramen,uti ajunt,vox Sinica 
y*»idexfe habeacat fignirketCsIiDomi- 
Dum , ac Re&orem , paremquc protfus ex- 
cludat. 

II. Ex eifdem Tefttmonijs Habetur Sacri- 
£ci j folcnnis foiftities{iivo.ab Imperacore ofc- 
ferri iolici, materiam eile eandcm , fincm , 
pompam, Reverentia arque adorationis de- 
monftrariones. Eadem cerrc in hac Urbc 
indicitur Primacibus abftinentia , eadem fe- 
pamo habicandi , fihi vacandi , in fua 
iacta , di&ayemfpiciendij&emendarionem 

poiii- 

Digitizedby Google 



ClRCA CBLTUM Cf II, CuMSUCII &e. fy 

poUicendi , lex Imperatori obfcrvanda eft. 
Duplex umcndiicrimeri annotatur. i. t^tiod 
in Titn Tam podtam fuperius defcriptura 
£c rotundum , quadratum verb in 75 
7i». %» Quod in Tun Tam Imperacor 
facrificetSupiemoDomino co Sacrificijgene- 
re,quod Sinx vocant7*s Cinu Leko, t]uo 
oblaia igne abfumuntur, Quam Saciificij 
condirtonem aptam in primis putautade*- 
jptimendam ablolutamSupreini Domini , om- 
niaprolibimproducenris , ac deftruentis po- 
teftatem; &hocSacrificiumappc!Iatur Xtao , 
Contra in Tt Tun vi&ima:,atqueomniaobIara 
terrx reverenter mandaruur , atque human- 
tur ; quem Ritum rcfpondere exiftimanc 
Supremi Domini oninia foventis, arquefer- 
vautis potentix , virtuuque rerum omniurrv 
lnatris inltarakrici. Undc Suptcmum Cxit , 
Terrsque Dominum vocant eciatn Ta Fu Mh , 
Magnum Parrem , atque Matrcm , eodcm 
prorfus nomincquo omnesSinx Chriftiani 4 
Deumpaftim appellant 7 a i«. Porro hoc 
Sacrificij genus dicuntXr ; quapropter nuUi 
profedtb atriufque Templi aulas ingreflb mi- 
iumvideri porerit , qubd Imperacor , Im- 
periique Magiftri expreuls verbis doceant, noa 
lolum & ab amiquis , & afe coli Supremuta 
Ca*liDominum , ac Rectorcm > 5c non Ct> 
lura Materiale, ic ptoinde rationis exper» j 
fed etiam utrumque Sacrificium a fc fieri 
folitum , ad eundem .Supremuin Dominum 
tc- 



Digitized by Google 



5$ 'Detfl ARATI& SttflNtlC 
teferrj : & qu6 d. td fuam roentem declaran« 
dam , taqito Cumrucij nomine , ejufdem, 
taroen proptijn verbis. utantur * dcfumptis. 
feilicet cx Libro Philotbphi Ononico , Chum 
X^m-di&a » ita afitrmance : JC«* X#, rj£ k- 
tus »U* % , fl** feruitnv-Supremo Dotnino. 

Quq locoobicer notanda ell cum multfs. 
Doc"toribus Sinis famofa infignis atheo-po- 
liticorum Priocipis audacia , texcum hune 
ehritfimum % adeoque fuis. periticarnrno- 
tlum , addito Hen 7» nomine » obtene- 
brantis , ut vel ei hoc coitijciant viri cor- 
dari , quar fides habenda ftc novis id genus. 
Commenratoribus ?■ an in eorum verba ju-. 
randum ? in hoc certe ftudiorum genere % 
hsc ubique Tetraruro recepta lex eft : ue 
«a expladatur interpretandi ratio , tum. quar 
contta ptanam , obviamque iementiam 
texttinv notis corrumpit , acque violcnter „ 
& infulse tiahic t tum tjus diflipaia , Sc 
inter fe non conftantia % nec ohlauc , nec 
raro loquitur : quo utroque vitio non pa- 
tum laborare novum hoc Commentariorumt 
genus apud plcrofque rraperij. Magiftros % 
ac Rcgitf Academi* Doflores , certiffimut» 
efr. Unde exiftit hoc Littcrarorum fami- 
iiare refponfnm , feu adagium ; Crede texttti % 
noncrede Comme»tnri§. 

I II, Quae (uperius difla fuerunt de Impe- 
latoiM facnficantis perfona , rituquc, hucquo- 
qiie 



Digilized by Google 



ClRCA. CuXTuM CtLI , Cuttf UCII&C 
*quereferenda [ubis quemadmudum enim fo- 
iilmperaroiilicetfnprcTmim Domiivum falen- 
ni (acrificio ./0*« dicto in Templo T«w 7i« 
venerari , ita eciam fciiicet hoc fccundum ia- 
«rificijgenusX<f ) «] Templo 7i 7W» communi 
Imperijoniverft, feuuri Sm* loquunrur» to» 
tius rerrarum orbis nomine otferre. Ab ip!b 
«niinlmperatorc accepereoiim cum Hegijsln- 
iigoibus OienielaiesRegeSj & aecip/unt eti- 
am iHincuibiumgubernarores jus orFerendi, 
leucrigeiidiiAV, hoctamenfervarodifcrimine» 
Xi t pro cu jusquegr a<du> ac dtgnitate ritu minus 
folenni $c fuorum untum fubditoruna no- 
ininc facrificen t , Ut ne quidem aliorumioco* 
Tum cuftodes fpiricus audeam invoeare. Un- 
•de noc Imperaroris facrificium niurUato a U- 
fcro Canonico Li /\7nomine , appeltant T* Xf, 
Magntim , feu TJniVerfaJe facrificium. 

Arque de his Sacrificijs faiis ; qua! licet non 
unoeXcapite , ac inprimis poft Sacrificium 
Chriftiamim prorfus iUicrta , idctrco paul^ ru- 
liusenanavitmis , qu6d ad pleniorem tei rtoti- 
tiam faciant , rmilripJexque , im fupTa indica* 
vimus,fubminiftrent contra Atbeo-Polirkos 
Sinas argumentum. Nobisirrrerca fatisutet 
facriflcinritirn,ac Mfniftrorum Teftimonijs, es 
omnibus urriufque Templi infcriprionibus, 
additistiuepnblica auctoritate verlionibus, ex 
adhibitis prxparattonibtis, ex formutis, riti- 
buiqueiion paucis dcmonftraflcjcama veteri- 



Digilized by GoOgle 



6t> DfiCtARATID SlNENlf» 
bus, quam 2 novis Sinici Imperij PrincipibtW 
Regia cujuslibet anni facrificia , nonad carlum 
quoddam Matenale , Sc rarionis expersj fed ad 
fupremum Carli , Tcrrseque Dominum uni- 
cunque referri. Nempe ut diferte aic Libec 
Canonicus LiKi: Ctlym mn habet dms foies , 
nec u*t* Regta dttoi Reges ; nec b*c fdcrificis 
fttnt adhonoraados dttosfufremos, 

Nihilhic addemusdealijsTempIis<*f7<w» 
& TueTan extra urbem olim ere&is , utpote 
quznonfintdicata fupremo Dominoi fedut 
conftatexinfctipcionibus ipfisMajoris . &Mi» 
noris Lutninaris fpiritibus Angelis : Sc quoram 
Ritiis fitplanfi diverfus , longeque inferior , 
quod habetur ex Mandarini Prxfidis Teftimo- 
ftio. 

Aliaex populi Traditione Diyinx No- 
titia: Monumenta. 

A D Regiam , publicamque Traditionem ac* 
<*»-eedunr popularis, privatique cultfis moniii 
menta ; ncqueenim fupremi Domini cultu* 
Regia; Famili* Sinenfis ica proprius fuit , uc in 
rude vulgus nulla veri D £ I nocicia eraanave- 
rlc. Quo in genere duo inprimis notanda ve- 
niunt : alterum ex privatisxdibus defumptum ; 
alterum in cOmmani omnium fetmone pofi- 
tum. Hxc daa figilUtim paucis profcquc- 




Digitized by Google 



Circa cuitum Cau , Cui.iFuai &C. £t 
■ Vifitur in plurimis plebeis acJibas , imo & 
Litieratorum non paucis Tabdla feu Lignea. 
fcticxfkva charta confec~ia veiierationitociu* 
domuspiopofica » conftans his decem chara- 
t c tcribiis. Tttn, Ti ,San , Kt*i,Xeftan , vjtjt 
Lim, Chinc&yM&^Cdi, Terr* ,Tristm Re- 
gtBnkm, Decem plagtrnm, ommum entmmitt' 
teUetluatinm , vertu Damtnns. Siveauteni 
Trium RegionutTi nomine intelligas fupre- 
mam, mediam ,&infimamKegionenii&de- 
cem plagas referas ad antiquiffimum naturx 
iyftema, feu figutam /fo7»Sinicediclam, fi- 
ve de quaciinque alia terum , & univerficatis 
divifioneinterpreteris, idtamenfempetrelin- 
quitur,hac InfcriptioneVetum rerum orani- 
um Dominum , ac Rectotem exprirai , idqu« 
verbisade6claris,acenicacibtis, ut nullisin- 
terpretationum involucris polfit i quoquam 
obfcurari. Inhac autetn cojenda Tabella tri- 
plcxcft diftinguendum hominum genus. Sunc 
necitamulti , qui nullum Idolum. nullamque 
ftatuara apud fe habent : nulli funt «ddi&i fe- 
itxinullum Numencolunti hancfoIamTa^ 
bellam, feupotiusfupremiDomini nomende- 
;enti in loco collocatum fuffitu , corporisquc 
roftcatione cettis temporibus venerantur , 
int , & quidem ( fi ex Provincia hac * mbeque 
.- xftimauda eft) inctedibtli numero plebei 
ti quacunquefecla, & piofefllorie» qui hanc 
i .amTabcllarn , nullitu nimirara fe&epro- 
priam 



Digitized b> Google 



«1 Deciaratio Sinensis 
ptiam , nonfblumdomifervant , fedetiam 
©doribus.alijsqnetdgenus tebus(quamquarn 
ilij aliotempore) cotete in more habent. In ' 
hoc conveniunt omnes , ut pritn JsTabelhede- 
ferant , &Idoloaiiteponant,colantque inio- 
coabldolisdivetfo • nempeexcrafuasxdes, 
quafi iropares excrpiendo fuprema: Majeftatis 
nomini, ideo aftigunt ad poltesoftijfut , aut 
fuprajamiam, uthunc Domismti iupcromnia 
iibi colendum comtnuo cei.ordentur. Stint 
tlenique quamquam p,mctores, quiprxclarae 
huic Tabcllae varias ptopriorum Idolorum fi- 
gurasad frontem,&: larerj appingunt , hanc- 
que tam eximiam veriDEl infcriptionem ad 
impiatigmenia conimuniomnium Idplolatra- 
rum racinore ttaducunt. Hinc hxc Tabel la 
i jfdem quidcm pi&a chata&etibus > at non ijs- 
dera citcum ornamentis initio cujusque anni * 
paftim totolinperiovarnaliseft , quofacilius 
omnespoffint iihi novam comparate, eamque 
prima anni tecurrentis die uno animo, atque 
confenfu vencravi. Hujus potro dieicultus , 
quafiTabclla: hujus folennis eft ; nam prrter 
odores, crcerosquc alio tempore adhibeti fo- 
ticos venerationis litus , fuptemo omntum Do- 
tnino crudaoriza , fruccus.cattetaqueidgenus 
advi&umnecelTaria, feu pro agendis de vi&a 
quoridiano gratijs, feuproillo poftulando,ab 
omnibusofieruntur. Haccerteprimadiede- 
berc Imperatorcm aaoonani pctcrc i fupremo 
Do- 



iy Google 



ClRCACULTUM CsU,CuMFUCri^C. ii 
Dominoexpreffis verbis prajcipic Liber Ritu- 
iimCanonicus, cujus rexrusnec paucos, nec 
fcbicuros ad memoratam Inicripnonem facien- 
tes ulcro omitcimus, ne de ipfiusorigine , &C 
propagatione diiTertationcm fcnbere videa- 
inuri Hoc unum omniho certurn , arque 
compertumeft , & hanc Tabellam ingerere 
perfpi&iam fupremi omnium Domini , veri- 
^CjueDEI cogriitionem.&hujus primeliiftiru- 
tionis in Sinicis annalibus , alijjque monii,- 
«lentis cujusvisfecta; tam domeftica: , quarri 
peregrjnae prima incrernenta,ortumquerefe- 
ienribus, aram non cfTe confignaram : qud 
certius conftet Divinai Notitia: Luceiu ab oni- 
niretro memoria populum Sinenfemilluftraf- 
(e,Sc etiamriuric apud noripaucas Familiasil- 
libaram , ac Sine rilla Idololacria. reperfri; 

Alcera res in coromuni omniutri ferrriorie' 
pofita ,&Sinicis Divinx Notitia: monumentis, 
annumeranda ; proverbijs j vulgaribusque lo- 
c]uendi formulia concjnetur. Hae vero for- 
mulae duplicis func generis j alia° plebeiorrirri 
hominrim ; aliae Lirteratdram magis propfise. 
tlascumillis hoclococonfer^mus* ur clafius 
appareat in verbis quidem riori nibilefle difcri- 
ftiinis.inrebusyero , fenfuque nihij intercfle j 
x|uaj nimirumpIebigensSyncera , & firoiilex 
Verliismulcis, obvijsque exprimit.eadem vifi 
tttterati Laconica, & figuraca di&iorie. t Ac- 
^riehifce Metaphoris dum utuncurSinae Litrc- 
fi iii 



Digilized by 



64. Declaratio Sinensu 
iis exculti ,&DEUM, Impecarorem * Triba- 
nalium Prxfides , aliosque id genus bene mul- 
tosaLocis, quibus prsfunt,autinfunt, prae 
tevcL cnria, denominant, noncontinuocxifti- 
mandum tft has figutatas voces a plelicis non 
intelligi . ita ut 11 cni dicatur v. g. timendam , 
aut honotandam teftam Aulam, ts Antam Tri- 
bunaiisMatetialem , non veto primum PrxG- 
dem cogitec Quod magis etiam verum eft 
de Imperatore fuprema Palarij Aula defignato; 
multoque verius eft de fupremo Catli Dominoj 
quodnempeiftsePalatij Aulat, &Cxli Meca- 
phora fintufu frequenriorimollirx, & qnafi 
domefticse , uti mox ex infri dicendis certo 
conftabit. 

Populus itaqne uticur plerumque hac for- 
Siula Sinica : L*aTie*ye, id eft Antiquus , feu 
Cxleftis Pater , feu Cxli Dominus, Nam quos 
nos Europari honoris causa Dominos voca- 
mus , Sinsejff , & Laoye appellant , & poputus 
Pekinenfis ( cujus verbadamusin hisprover- { 
bijs) hoc Lao cst vocabulo, /Wrmvulgoin- 
telligit. Qu6d vero adbibetidum potius fic 
adjeclivumnomen Cxleftis, aut genirivus ca- | 
fus Catli , demotiftrant vetfiones Tarcaricsc in- 1 
fcriprionum vocibus itemSinicisindeclinabi- 1 
libus conftancium, qnas a pericifllmis utrius- 
qucLinguae Doorocibus facras fuprd retuli- 
mus , & in quibus legerc eft fupremum Cxli 
Dominum.non verd C*lura fupremum Do- 
minum j , 




u ferreipfi Europsi Siniceeriam nefcienreS , ari 
T nimiriirn hzc tam prsealara, & quoridiaha elo- 
gia caderepoffint in materialequid , ac rationis' 
;.' cxperii an veroDEUM OprimumMaximum 
"'inaicent. 

. Littcrati ututitur etiam plerurrique hac vd-~ 
? ceTiV* Cxltrm , quod aliquando aliter ekpli^ 

cant, vocantque Xttt 7ten,fp?ritudle \ feu iHtet- 
* 1*8**1* ctlitm. tim lien Perfpicuum , feii 

ferfpic*xC*lmn\ Caovt^rirum CreMtof; C4i 
■ veCbu ,Creator,& Domt«tti\ Onn , t}*}, Dd* 

■mtnm Guhemator & c . quarum omnium vo 
i,: cum fenfus liquidd conftabir efr dotibus ( urt 
; jam monuimus ) Cailo attributis. 
j Haec vero ab ultima antiquitare derlvata ef» 

fe j lit Le&ori tem fconriderariti ftatlrh apfJare* 
*ret; cuilibet plebeiorum , &Litterarorumad* 
f agio brevem allqliem textum ex libris Caner- 
S nicis acljunjtimui, tongioribus tcxcibuS, mul- 

tisque ultroj ac fcienter prairermiffis , quod iU 
3 li nihil ad opufculi hujus argumeiuufh faciaht^ 
^riecfint clarioresrlegia Declararione fof mali- 
^ terallercnte , non coli C^lurnvilibile B flCm«* 
"! teriale , fed fpcciatirii Celi , Terraique , ae t4- 
p , tiiin omriium Auciorem , ac Dominiirii. Quf- 




itd - 



J2jsilii£ct-t>y Google 



£6 DECLARATlb SlNENSIS 
bus profedto verbis hihil poruit d - ci erficaciuJ 
ad verum Deum dtfignandumvcurfl torilm- 
peiio, ac Imperatori inprimis notilfimum fir, 
Deum optimum Maximum a nobis Dcclara- 
tionem expofcentibus ita appellari, In his 
textibus, & fimilitms inveniesiftas formulas 
Sinicas Ti Dominus } fhpremas Dominus. Hoam 
Jhpremm Domintts , aaxHegumRex. HaoTie» 
Maximum CsUun*. Xam Tten ,fuf>remum Ce- 
inm. Min Tten , Celum Mifericors. Cao Cao t 
Altifftmtts. TamTam,Immenfus. HaoHao t 
Maximnt, Mim Mim , Jntelligentiffimut. 
Teu Teu gternns, Cam Cam Anttqmffimus, 
Hoam Hoam, maxime fupremtss t He He Ma,- 
jeftate AugufitffimHs 8cc t Aliquem ergo Pro- 
verbiorum numerum ,omi(fis alijs quam plu- 
rimisj ne longiores fimusi htc accipe/cjuibus 
afterirur 

I. Surfum exiftere Dominum» 

Plebs» TeuXamjeujeolaoTienje. , 

Veifio. Supra noftrum caput eft un« 

antiquus PaterCieleftis, 
Litteratl", Tets Xamjeu, cim Tten. 
Vers. Supra Noftrum caput eft per- 

fpicax Calum. 
Lib. Carjon.l CaoCaocaj Xam. Verfio, Al- 
XiKim. J uffimus exiftit furfum. 

II. Omoia 



Digitized by Google 



ClRCA CUrtllM C-£LI , CuMFUCII &C. gj 



II. Omnia a Ca*Io produ&a. 

Plcbs. Nay Kienue fnxilM Ttenye fem, 

Ktginyum* 

Vers, Quse ces non fuit ab anriquo 

Paue C_:!efti ptodu&a, tradi- 
tacjue homini ad fuftentauo- 
nem ? 

Litter. Tten fem van ue ,y yam gin, 

Vers. Caelum produxit omnia ad a- 

■ lendos hbmtnes, . - . 
Lib.Canon.l Vanve fnenyuTten. 
Li Ki di&usj Omnes r.sortumhabent aCsc- 
lo. 

III. Catlum produxiiTehominem. 

Plebs, Nay cogin ftt xiUo Ttenye fem 

Tten. 



produ&i. 
Lib. Can.1 Tienfemchim Min. 
Xi Kim. J _ Caelum produxit omnes popu- 

los. 



Litter. 
Vers. 



Vecs. 



Qius hominum non eft.produ- 
ctus ab antiquo Patre Calefti; 
GinKiai XiTien foftm. 



Omnes homines funt a Czlo 



IV. 



Digilized by Google 



<g DlCLARATIO SlFIHill 

J.V. jmperatorem a Caelo habcro 
Au&oritaiem, 

plebs, Sit Titn laeye ftm cht ce bne V4» 

fuer nga ngo mtn tten hia tit pe 
fint. 

Vers, Grates PatriCetefti, qut nobis 

dedic huncoptimum, Scpopuli 
amauciffimum Imperatorem. 

J,itt«. 7»f« cnfumTtenmtm, Ptm cht 

Vers. . Csli Filius, Imperator.porefta- 

te a Ccio rradita gubernat Im- 
perium paci6ce, 

tib.Can-l Tten Kiam HiA nemcofuKiun, 

Xu Kim, j « cbifit , veiyue, 

Ki cn Xapt 7» > chnm ebi fnfam, 

Ver$. ' C^mmclemific, quiregeret, 8C 

doceret populiim, Scvelut aj- 
juvaret tpfum fupremum. 

V. Cslura colendum effc. 

Pleb j. Nayco can pn Kim Lae Ttenye ? 

Vers. Quis audet non colere Cade- 

ftem P&trem? 
Lirter, Xni can Xne pn Kim TUn ? 

Ve«* QuisaBdeatdicere » noncolo 

Cxlum > 

Vbtt 



ClR.CACUI.TUM CjSLI> CuMEllCII&C 6$ 

Liber Can.l Kim tu Xam 75. Vers. Colcndiis 
XuKiro. J fupremuiDominus.ipfiqueftr- 



VI. Cxlum prxcipere mutuam ob- 
fcrvantiam. 

Plsbs. Kitgin , ekn Xi k» Uo Tieny 

yeyam. 

Vers. Qui fpernit hominem,iaem eft. 

acTi fpernat Ca:Ieftem Patrem. 
Littcr, Kicgin, cie Xi KieTien. 

Vers. Qui fpernii hominem , Cxlum 

fpecnir. 

Lib. Can-I MgoXaiKie,kjeTten hu. Vers. 
Sa Xu. J ego quem fallam , ticcipiamne 
Cxlum i 

VII. Cxlum cfTe ubique. 

Plebs. L*° Tienje , na li pu cayl 

Vers. Ubinam Celtftis Pater non ad- 

eft? 

Litter. TeuXamyeu cimlien , unuei 

yeu cim Tien, 
Vers, Supra caput foris eft perfpicax 

Cxlum I in cubiculo intus ett 

quoque perfpicaxCaslum. 
Lib.Can.l HaoTie» yne mim , kje Ih ch* 
XiKirru J - vam^HaaTtenynetan^ithyeu- 

yen. E 4 Vers * 



Digitized by Google 



ffo Declaratio Sine^jsis 

Vers, "Maximumcarlum dicirur intel. 

ligens, cjuocunque prodeas,fta- 
tim afleqtjirar, Maximum Ca;- 
lum dicitut colluftrans, qi;o> 
cunquementeferaris , ftatim 
actingir. 

' _ VIII. Cadurn nihil ignorare. 

PJebs. Gin ngantili cotiehoai ftt , laotf? 

tnyetu chttao t 
Vers, Quidquid qtiis clampravi agit^ 

. , C^leftisi^uer id totum noyit. 

Litter. Ku* meu,Tien chi, 

Vers. ptituc in cotde cogitatio, hactc 

ipfam Ca;lumfcir. 
Lib.Can.l Vet Tien cum Mtm. Vers. So- 
XuKim. J lumCadum eftperfecteinrelli- 
' " -^gcns. 

IX, pelum nofle cor hominis. 
piebs. Gin Sin hao , ptt hao ,giu pu chi 

tae ; cuyeu tao Ttenye cht tao. 
Vers. Nemo novitcot homini&, re- 

ctumne fir , an ptavu.m. Solus 
, Pater CaEleftisidtotum novit. 
titter. Gin Stn hao ,puhao , cuyeuXam 

Tienchitao, 
yers ( Solum , cjuod furfum eft , Ca> 

him novitcot hominij^re&um- 

pefit.ahpravum, Lib, 



Digilized by Coogk 



GlRCA CULTUM C^LI , CuMFUCII &C." 

Lib.Can-l FeiKiencai Xam Ti chi Jfnl 
XuKim. J , Vers. Solus fuprernm Domi- 
nus fuo in cordenoviti qui a- 
mandi,quireijciendi, feuqui 
boni,quimaIi f 

X. Qdum remunerari^&punire, 

Ple&s, LaoTttnje Xam Ta,LaoTienye 

fa Ta. " . -. ' 
Vers, CailcftisParer liuncprstniamr', 

illutn caftigat. 
Litter. Xengin , Tten cttgen Xam : ngt 

gtn Tten, cugeu fa. 
Vers, Caslum haud dubie remunera- 

turprobum, improbum haud 

dubie mulctar. 
Lib.Can.*) Tten Taofo Xen t hoyn t Vers. 
XuXim, j CxliLex eft fortunare bonos, 

rnalosaffli£are t . 

. XI. prliun perfpicuc rcs intueri. 

Pl ebs, , ' Lao Ttenye can tie chin chtn tie, 
Vers. Ca*Ieftis Pater videt vere res uc 

funt. , - 

Litter. XamTien, tu cantiechin, 

Ye 1 ?' Qnodfurfura eftCdum , res 

yerc videt, 

E $ Lib, 



Digitized by Coogle 



7* Declaratio S-inensis 
Ljb»Cin.l Hoamy Xam Titin hiayeu he t 
Xi Kiro, J Kie n <jueu fufam. Vers. Supre- 
mus Dominus demittit fe cum 
mmma claritate infpccturus 
quaruororbis plagas. 

XII. Cxlum rcfpicerchomines. 
Plebs. Teif Tien laeye can cho ni. 

Vers. - Ant'quus Pater Cxleftis refpi- 

cit. 

Litttr. teu Xam %en ean cho. 

Vers. SurfumeftCasIum afpicicns. 

Lib. CaB. 1 VeiTten Kien hia min, Veis, So- 
Xu Kim. J lum Caelum intuetur fubje&os 
populos. 

XIII. Cxlum audirc. 

Teu lao Ttinye tim ehe ni, 
Eftantiquus PatecCa:leftis,qul 
audit. 

Gin Kien fuyu , Tteuuenju luei t 
Quod fecreto fufurras verbn- 
lum, fonat apud audiensCa:- 
lum , noa fecus , ac tonitru. 
Xtm uenyt* Tieu , Xam Tt Kiu 
hiu t Vers. Sonus bonorum 
operum ad cxlum ufqueperla- 
tus,fupremi Dominicor gau- 
dio afttcir. 

XIV. 



■Digitized by Coogle 



rltU. 

Veri. 

Littcr. 
Veti. 



Liber. 1 
KUyu.j 



ClRCA CULTUMCeil ,GlMFUCII Scc. 7 J 

XIV, Cxlum non pofle decipi. 

Plebs. Humtegin , hnmpu te lagTte* 

Vers. Homo decipi poteft, decipi nop 

poteftPaterGelcftis, 

Litter. Kietegin , Kie pu teTten. 

Vcrs. Homo falli poteft , non ver6 

Cailum. 

Lib.Can.] Mimmim , cay hia, hehe>cay 
Xi Kim. J Xam. Vers. PerftcH Inrelli- 
gentia coraplc&ens qua; funt 
infra* ^ Augufta gloria collu- 
ftrans.quaefumfupra. 

XV. Caslumodiftemalos. 

Plebs. Lao Tien ye pu jum cim, 

Vers, Caleftis Pater non fert corrup- 

roshomines. 
Litter. Xam can Tteuntt. 

Vcrs. QuodfutfumeftGslum, ira- 

fcitur roalis. 
Lib.Can.l HoeuciyuTuu , vufotaoyg. 
SuXu. J Vers. Qui peccavit iii Gelurn, 

nonhabet, queminvocet. 

XVI. Ca:Inmavcrfari fuperbos. 
Piebs, Tttn Utye ft/en ngmt nao tmi 

/fiw, 

Vers. 



74 pECLARATIO SlNENSIS. 

Vers. Cadeftis Pacer dcpreflit.meurn 

fuperbum caput : Iiumiliavit 
mc. . ' 

Licrer. Tten pujum ngao. 

Vers. Cadumnonfeitfuperbum, 
Lib.Can. - ) T>tntaovin,lh HaoKien.Vers t 
yKim. ] tslumuditturnidos, & amat 
humiles. 

XVII, Cadum fcquum efTe, 

Plebs. Lao Tienyetum Tao. 

Vers. Ca-ieirisParereftJuftus. 

Litter. Tien chi cum , vu fu. 

Vers. Cxlum eft xquiflimum, eftquc 

Sinc affe&uprivato.. 

Lib. Can.*) floamTienutt cin, ueite Xifit r 

Xu Kim. j Vers. Cxli (upremusDominus 
eft Sine privaco affe&u , neque 
rationem habet nifi virtutis, 

XVIII, Obediendum Cxlo. 

Plebs. Pit» Uo Tienye , pa. Rurfus : 

Pango tie mim Kiao ki Uo Tuh 
ye,pa. 

VetS* / Ad arbittium Patris Caileftis. 

Rurfus : vitam meam traco Pa- 
tri Caelefti» 

J.itter. Mo fi Titn Mim. hiu» ctt tim 

7ien. 

Vew. 



ClB.CACULTUMC J €LI,CaMFllCII&C; tjj 

Vers. Nihil accidit a Deo non decre- 

' tum. SapiensobedirCilo. 
Lib.Can-l HiTienchimim. Verfio. Stan* 
Xu Kim. J dum Cali arbitrio, five Manda- 



XIX. Cxlumfoiaribonos... *< 

Plebs. LaoTienyefnfuhaofngln. 
Vers. Pater Oleftis non perrmtut'' 

bonorum fpes efle inanes, 
Litter; - HoamTienpafuhaojingin. 
Vers, Supremus Cali Dominus non 

eludit bonorum fpes, 
Lib t Can.l Hoam Tien Kiuen ye*. Vers. 
XuKim. J Supremus Geli Dominus adeft 

bonis, ,. 

. XX. Gelum mifcrcti. 

Plebs/ Lao Tienye , co lien ttgo t p4. 

Vers« Antique Pater Carleltis mifer«- 

remei, &fuffiicit. 
Lirter, VamTien^coLien. ' : ' * ' 

Veis. Czlum mifecebitur, ira fpero, 

Lib. Can.*| Haokij* mi» Hcn. Vers. "Cufrf 
Su Xu. J gemituinvocahdumMifericors 

Gelum, " ; ■ - v ' 

xxr. 



Digitized by Google 



»j6 Dect.aratio Sinensu 

XXI. Sperandam a Ca:Io veniam. 
Plebs. Kitn Titn laeje jao ngo t pa. 

Verj. RogoPatremCseleftemj mihi 

ignolcar, fatisque eft. 
Litter. titnjnm gin caice. 

Vers. Cxlitm dat haminibui locurtl 

ad refipifcendum. 
Lib. Can.l Tngaijo?itn t Vers. Contritio 
XuKim. j eftchvis referans Cs!um< 

XXII. Cxlum cimcndtirn. 
Plebs» Ni pn pa lao Titnye t ma t 

Vers 4 Pattem Caleftemnontimes? 

Litcer. Xam Tttn co uti t 

Vers. TimenduraCadum, quod fur- 

fum eft. 

Lib.Can.1 ViiTitn «hiutu Verfio. Ve- 
Xu Ktm. j renda eft Cxli Mjeftas. 

XXIII. Caeliconfiliafuprahumanum , 

caprum pofi Ca. 
Plebs. GmpHticm Ktnckitat UoTien- 

jetteftt. 

Vett, Nemopoteft fcircPttris Cxlc- 

, ftis confilia. 
Litter, "Oen tao Xin ui , natt chi. 

Vers. Casli confilia funt valde pro* 

funda.&captu difficilia* 

Lib. 



Digilizsd by Google 



ClRCA CULTUM CjZLI > Cu.MFUCII SCC. jy 

Lib. Can. - ] XamTtcn chi cai , uuXim t um 
XiKim. J hieu. Verfio. Suprerai Cxii 
confitia non habent fonum , ne- 
queodorem, quibuj Bitniram 
peicipi poflint. 

XXIV. Cxlum fuos duccrecal- 

culos, 

Plebs, , G'*» tiecienfuo» %i,va» fog» t 

tam fute lao Tttnyey co fuon Ku 

Vers. Hominis mille, & mille compu- 

tandi artes nihil pofliint adver- 
fus unum Parris Czieftis com. 
putum. 

Lirter, Tien cuyeu chim , c hu , kia , kiett. 

Vers. Cailum habet fuas Multlplic»- 

tionis , Diviitonis , Additionii , 
. &fubrra&ionis regulas. 
Liber. 1 HoamHoamXamn , g mim 
Kiayu. J f *«. Verj. Supremus Domf- 

nus eft maximc abfolutus : ejus 

mandau fruftra efie non pof- 

funt. 

XXV. Kerum eventus pendere * 

Cxlo. , 

Plebs, Suckim, f* rbim-eailao Tien 

Vcrt. 



Digitized by Google 



<$ - iUCLARATltO SlNENSli y 
VerSi Quod res aliquaexitumfortia? 

tur,necnei pendec ida Patre 
- Caslefti. 

tftter.' Meufucaigin, chimfucaiTieni 

Vers, Negotiurn fufcipere hominis 

eft , peificere eft Cs!i; 

Lib. CatU] ' Mochignei, Ihgoeichi, Tienye. 

SuXuj J Vers* Rerum.quarumighora- 
mus AucTrorern* Cxlum ipfuiri 
tftAuflbr, u . , 4 

XXVL- Cxiaai vir.*, &c Morcis Arbi- 
trum, Domicumque Unicutri, 

Plebj,- * Cin hai ngo, haipufti; /aoTien 
ye Kiao gtn fti y cai fki s 

Vers/ i Quodaliquisvelit nocere, nori 
ftatim mbrior ; flveroPater 
Cxleitis vult me mori, a&urri 
eft,moriori . 

tltterV Tien kjao ngo fent,ginfunem haii 

Tien kl*o ngo ftt , gM ptt nem 
: . kieu. - 

Versv Mihi,CaioitavoIente,viveri- 
tineinonocerepoteft. Mecon- 
traiCa;locIamnatum jquispo- 
teft liberare ? ' ■ — 

Lib.Can,]' Tienchiuifam ftt ttenyi, qtiani 

SuXu. } £*n kyuyungo, Vers. Si*«elum ! 
— ' fcaaraedamnavitmorte.- Ad- 



Digitized by GoOgK 



CircA eutiiiii C-cif , Cumfdcii Sccl 73 ' 
Verfarij i Regno Q**m qiiid 
poterunt adversum me? 

XXVri. Caetum elfe palipcrtatiSj & Di* 

Vitiatuih Difpenfatorem. 
Plcbs,] ■ t*o Tien yc Kiaongo fjAo j tieit 

hao, Kim ngo pn hao,cieu pis h*o, 
Vers. Patre calefti jubetite ■> ut bene 

inihifit, behemihierit i Sin 

rhiritis j male. 
Litten Ginfemjnirtjti 4 kyiijeittic* 

Tim. 

Vers. Quod alijbeati 4 alij toifeti i i 

Cxlo id totum eft. 
tib. Cah.1 TfnjHci^caiTieti, Vers. 6pM 
Su Xu. j & honores penden t d Cxlo< 

XXVltl, Gtelum teftcm iriVoCate. 
f iebs* Kj>w Uo Tienye M* 

Vers, Veiit Patef Ca:teftis infpicete 

rnetim cor ; idque «iihi fufficif* 
Litt«, Ch Jin <vtt queiju Hett* 

Vers, Non eft quod ertibefcairij aipl* 

ciente ca>lo nieum C6r. 
JUt», Catl,1 ?ien]en chi , Tiehjen cht 4 Vef* 
Su Xu. J £0. Cjelum tne oderit . CxIufH 
odetitme ; fi res uoti ita fe ha- 

bet * - ; , ' 

F Ac- 



Digitized by Google 



to Dbciaratio Sinensis 

Atqueex multii hxc pauca mfririanr. Ha- 
bet Lector in hoc opufculo ttia maximi mo- 
menti , ad diuturnamillamFaclti quzfttonera, 
de SapientumSinaum fenfucirca Cxli, Curn- 
fucij - Avorurroqueculrum , (pectantia. 

Ptimo loco eft Dectaratio Imperatoris ,ea- 
cjue tam ex verbis ,quam ex circumftanttjs 
clariflima, ruriflimaque. Adde , quod Nun- 
tijs publicisiitvulgata: Regij PalatijLibrisin- 
fctipta; Prirais Imperij Miniftris, ac Prafidi- 
busexpofita ; proindeque fidem habetomni 
wceptione majorera. Ex hac certe intelligee 
inter aliaLeftor, tanti Prtncipis de Religione 
Chtiftianaram bencjmcriti famam , fparfa per 
totam Europam ejus velut a thei diffamatione , 
immeritofuiualaccratara* Quod dictumroc 
conjecluris , arteque conquiucis argumentis 
ftabilitum , fi non potuiifet rcipfa funditus 
everti , fabumque demonftrari , maximatn 
coramuni fententia: Labera inruliflet ob exi- 
miara Principis Er uditionis famam , $c Sum- 
mam ejufdem tn hujufmodi rebus dijudicaa- 
dis Auttoritatem, Quin Sc tanta eft apud 
Sinas, & Taitaros feu veneratio, feu adulatio, 
ut quodcunqueRcgium Mandatum (Cki Tvo- 
cant ) pro Oraculo habcanr. Unde in exqui- 
rendisPrimatumTeltimonijsnonuItracerturrt 
Dumerum , qui fufficere vifus eft , progrefli 
fumus , ne Regio Mandato-robur aliundc ac- 
«erGpercrebefcerct. 



ClRCA CULTUM C/eli , CuMrucn 8cc. 81 
Secundo laco appofuimtis multa , pra:cla- 
raquead majoremapud Europxosfirmitacem, 
acRegla; fententiae illuftratioiiemTeftirnonia, 
petitanon jam ex Cialfiotum Librorum texti- 
bus , qui ineditis Apologijsolim mulri,clarf- 
que pro communi opinione ptolati funt , Dcque 
tx ChriftianorumSinarumnumero,ctignitate, * 
■ac Etuditione, quibus nobifcum feutientes 
atios longitfimos Intetvallo vicerunr ; fed ex 
ipfisEthnicis, quiadhuc vivunt, qui peroin* 
nes Litteratorum gradus ad fupremos Digni- 
tatum apicesafcencferunt.quive fubltmi loco 
politi , per multas vias aditi , conftilique pof- 
lunt. Hinc profectd apparec , falso alfer- 
tum , & proPrincipio ailumptum.- hanc im- 
pioruvn Sinatum expoiiHonem vereresdecslo 
Materiali interpretantium , non pofle defcri * 
cum ipfilmperij Magiftri hunca ie non deferi 
folum , fed £ veteribus abhorrere teftentur. In 
hacdeCxlocolendo materia affirmare certe; 
poftumus , nullum nos intenogafle (interro- 
gavimus autem quam plurimos , Minoris 1 : cec 
dignitatis, Doftores) quicum relatis Prima- 
tibus non fentiat, Cailique Materialisexplica- 
tionem adukerinisnotisnon annumeret, 

Tcttio loco adfunt non pauca exRegia.fie 
popuUri Traditione Divins Notitis monu- 
rrienta in ipfis fupcrftitionutn tenebr-ts criam 
nuhcemicantia ; quibusfimulcolleclisqmni- 
nd efficttur , faWaftirmari » quod hoc tam 
F 2 prae. 



Digitized by Google 



jt DeCLARATIO SlNEHSIS 

Brxclarumlmperium,tam antiquum.tamqutj 
pqnis fundatum Legibus , ab ipfis atheifmi 
Conditoribus fit profc&um ; uec Europa? 
Atheos hoc Sinjci Imqerij excmplum affctre 
PQiTecontraTheologos pafllrn demonftrantes, 
ab Atbeifma mala , 'turbas, reique publicae 
* petniciem neceiTario exiftere. Denique ex 
Hoctriplici Teftimoniorum genere»il|ud cc- 
jam liqujdo. apparet: quos primos, fclofqus 
muttji annis Divina Providentia dcdit Ecdefia; 
Sinenli Fundatores, Patres, eos ab abfuvdis 
ci rca has facti Quxftiones , erroribusque pra> 
fervane , dedifsique illisgpcimeinceHigereLi« 
brorumClafficorumfcnfum jprorfus ut iilo- 
rum tanti , totque de quocunque argumento 
Commentatij folt in Rcgia Bibiiotheca appa- 
reant ; loli a Principibus . primtfque Imperij 
Magiftris legjnrur , & (quod prodigio fiimile 
eftin canta genris Superbia, tancoque Extero- 
rum odio ) in Imperij Mathematico Tribunali 
fexagintavoluminaab Europsis illis detebus 
diffici llimis Jcripca , eaquc fola a Smis , ac Ta r- 
taris Doctoiibus terantur. Jllos proinde , 
dum mirum in modum fufpiciunr Chriftiani 
Litterati, Anc^ores fuxQpinionishabent prse- 
cipuos feclx Litrcrarts Doctores. Quod ii 
3pud hos fermonis , 5c Sryli eleganria nomert 
aliquod iibi fecerint ilii , qui eos fpernunt , me- 
licoejc hacSirlarum Do&orum commenditio- 
nc,c*tct|5qne effeaibus;nonvet^ ex amj- 



Digitized by Googk 



0H.CA CULTUM GfiLI,CuMEUCII SCC. Sj 

conim Europxorum Elogi js digni judicabun- 
tur , qui cura Primis illis Decefloribus roto lm- 
periocelcbratifTimis, de Sinica Eruditione de- 
certenc. Notwmintereaiichanc Impetatoris 
Jnfctiptionem Km Tie* , nou dc Caelo Mate- 
rialiexplicandam,folicos etgaCumfucium f 
ScMajoresritus gcaritudinis causa politice ad- 
hiberi. Jn quibus ftabiliendis ideofohzraror 
Viri & vitciite , Sc do&rina confpicui dcfu- 
datunt , quod apud quem vrs reium Sinicarum 
peritumcertum fit , contrarias Sentemias in- 
numerisSinis.acinprimis Lirteratis vtam fa- 
lutisoccludere , &abilliscerti0imo Miflionis 
perdendae periculo omnes Miflfionarios e?- 
f>oni, 

Et cum nobis innotueric a nonnullis non 
contemni mod6,fed& alios paruer adejuf- 
dempericuli contempmm excirt per datas in 
Europam Litteras ; quotquot ex vatijs natio- 
nibuscongregatihicpro Cbrifto Uboramus . 
Sc Curix Leges , animorumque difpofuiones 
in ijs , pcc quosimperium univerfum hinc re- 
gitur , ob oculos pontinencer habemus , omnes 
hoc pubUsoScripto conf cien t ias noitr as exone- 
ranres $ proteftamur Sinenfem Eccleiiamfjib- 
latis Cumfucij Auorumque Kitibus juxtaprs- 
fatx noftra: Dedarationis tenorcm ha&enus 
permiifisi diultarencquaquam pofle. Quin 




Digitized by Google 



$4 Declaratio Sinensis 
t ionem his fuper Ritibus ejufdem Ecclellas rui- 
naracerto certius acceleiandam & nobis judi- 
cari. Qua quidem Ptoteftatione clauden- 
dam Relationem hanc exiftimavimus , ne So- 
cietati olim vitio verrarur de prsdtclo immi- 
penri difcrimine, eoquegraviflimo , id quod 
erar, matur£a* nobisdeiatum non fuifle. Cui 
proteftationi fubfcribimus. Pefcini 19. Julij 

ri 1701. 
Antonius Thomas Viccr Ptovincialis 
Sinenfis. 

Phiftppiis Grimaldi Re£fcor Pekinenfts. 
* ' ' " 1 Thomas Petey ca. . • 
* x ' 'Toan ( Ftanc, Gerbilhon, *' 

JofephusSuates. 

Joachtmus Bouvet. 

Kilianus Stumpft 

Joan. Bapt. Regij. 
" ■'; Ludovicus Pernoti. 

Do-ninicusParenni. 

Omnesi S*. IESV Sac*rdtt*s. 

Ego infra Sctiptus Vice- Provincialis Socie- 
tatis JESU Vice-Provincia; Sinenfis Teftor , 
meacccpifleTeftimonium Ftatris natu minoris 
Imperatoris Tartaro- Sinici fupra relatum fo- 
Ho zo, in cujus fidem manu ptopria fubfcribo 
fekinijp.Sept. 1701. 

Antonius Thomas. 



Digitized by Google 



ClRCA CUITUM C^LI, CUMJUCri&C, gf 
NosintraScriptiSacerdotes SocieratisJESLI 
teftamur nos accepifle data Teftimonia duo- 
rum Magnarum So San Laoye , & Mim Laoye; 
necnon YfanGhalmperij prirai Miniftri a fo- 
lio n.ufque ji , fupra retata , in quorum fidera 
fubfcribimus. Pekini die jo, Sept. anni 
1701. 

JOAN, FRANC* GERBIJLHOk, 
SuperiorPatrumGallorum. 

JoACHIMUS BoilVHT. 

Egoinfra Scriptus Societatis JESUCoIIegij 
Peckinenfis lte6tor,Teftor me accepifle tefti- . 
inonia quatuor,qux folio jj. jtf. yj. conti* 
nentur , in quorum fidem hic fubfcribo die jo. 
Sepr, 1701. 

Philippus Grimaldi, 

Ego infra Scrip t us Sacerdos SocietatisJESLl 
Teftor , me iccepifle duo inter decem ultima 
Teftimonia uipra relata l folio }6. ufque ad yj, 
jn quorum fidem fubfcribo Pekini die }0< 
Sept.anni 1701, 

JOACKIM BoQVlT. 

OmnU ad maiorm Dei 

Ghtim. 

Digitized by Coogle 



PIN! 



Digitized by Google